İç Anadolu Bölgesi'nin kalbinde, Yozgat ilinin Sorgun ilçesine bağlı Şahmuratlı köyü yakınlarında yükselen Kerkenes Dağı Antik Kenti, Anadolu platosunun Demir Çağı'ndaki en görkemli ve en geniş yerleşimlerinden biridir. Yaklaşık MÖ 600 yıllarında kurulan bu devasa dağ kenti, tarihin tozlu sayfalarında ünlü tarihçi Herodot'un eserlerinde geçen gizemli Pteria şehri ile özdeşleştirilmektedir. Kapadokya Ovası'nın kuzey ucunda stratejik bir noktada konumlanan bu büyüleyici tarihi alan, ziyaretçilerine binlerce yıl öncesinin savunma teknolojisini ve kentsel yaşamını sunan adeta bir açık hava müzesidir.
Tarihin Akışını Değiştiren Büyük Yıkım
Kerkenes Dağı'nın tarih sahnesindeki varlığı oldukça kısa ama son derece çarpıcı olmuştur. MÖ 7. yüzyılın sonlarında kurulan kent, henüz tam olarak gelişemeden MÖ 6. yüzyılın ortalarında (yaklaşık MÖ 547 yılında) büyük bir trajediye sahne olmuştur. Lidya Kralı Krezüs ile Ahameniş İmparatorluğu'nun kurucusu Büyük Kiros arasında gerçekleşen Pteria Muharebesi sonrasında, galip gelen Persler tarafından tamamen yakılmış ve yağmalanmıştır. Şehrin savunma surları kullanılmaz hale getirilmiş ve kent halkı esir edilmiştir. Bu büyük felaketin ardından Kerkenes bir daha asla yerleşime açılmamış, adeta zamanın donduğu benzersiz bir tek-tabakalı Demir Çağı yerleşmesi olarak günümüze ulaşmıştır.
Anıtsal Mimari ve Mühendislik Harikaları
Arkeolojik kazılar ve gelişmiş jeofizik araştırmalar, Kerkenes'in dönemine göre inanılmaz bir kent planlamasına sahip olduğunu göstermektedir. Kentin etrafını saran yaklaşık 7 kilometre uzunluğundaki devasa surlar ve bu surlar üzerinde yer alan 7 anıtsal kapı, savunma mimarisinin en eşsiz örneklerindendir. Bu kapılardan en iyi bilineni olan Kapadokya Kapısı, arkeologlar tarafından titizlikle gün yüzüne çıkarılmıştır. Kentin güney kesiminde yer alan görkemli saray kompleksi, taş döşeli yolları, büyük sütunlu salonları ve Frigce yazıtlarıyla Demir Çağı'nın yönetim gücünü simgeler. Ayrıca aşağı kentte saptanan sokak dokusu, gelişmiş su şebekesi ve devasa at ahırları, dönemin mühendislik becerilerini gözler önüne sermektedir.
Doğa ile Tarihin Buluşma Noktası
Günümüzde modern arkeolojik yöntemlerin (GPS, jeofizik taramalar ve hava fotoğrafları) en yoğun kullanıldığı merkezlerden biri olan Kerkenes, aynı zamanda sürdürülebilir mimari ve çevre dostu projelere ilham kaynağı olmaktadır. Hem tarih meraklıları hem de doğa severler için Yozgat'ta mutlaka görülmesi gereken yerlerin başında gelen Kerkenes Dağı, Anadolu'nun kayıp medeniyetlerinin izlerini sürmek isteyen ziyaretçilerini beklemektedir.