İzmir'in Tarih Kokan Doğusu: Kemalpaşa
Antik ve Orta Çağ'daki adıyla Nymphaion olarak bilinen Kemalpaşa, İzmir'in doğusunda yer alan ve zengin tarihsel geçmişiyle öne çıkan en büyük ilçelerinden biridir. Batısında Bornova ve Buca, güneyinde Torbalı ve Bayındır ilçeleriyle komşu olan bölge, kuzeyde Manisa'nın Yunusemre ve Şehzadeler, doğuda ise Turgutlu ilçeleriyle çevrilidir. Deniz seviyesinden ortalama 205 metre yükseklikte konumlanan ilçe, 681 kilometrekarelik geniş yüzölçümü ve sınırları içinde yer alan görkemli Nif Dağı ile Ege Bölgesi'nin en özel coğrafyalarından birini oluşturur.
Geç Bizans Dönemi'nin İmparatorluk Merkezi
Kemalpaşa, özellikle 13. yüzyılda İznik İmparatorları'nın gözde kışlık ikametgâhı hâline gelmesiyle Geç Bizans döneminde büyük bir önem kazanmıştır. İmparator III. İoannes Dukas Vatatzes tarafından inşa ettirilen ve kalıntıları günümüze kadar iyi korunmuş olan saray, kenti adeta imparatorluk siyasetinin kalbi haline getirmiştir. Bir başpiskoposluk makamına yükseltilen Nymphaion, III. İoannes'in ömrünün son aylarını geçirdiği yer olmasının yanı sıra, imparatorlar II. Theodoros Laskaris ve VIII. Mihail Palaiologos'un taç giyme törenlerine de ev sahipliği yapmıştır. Ayrıca 1214 ve 1261 yıllarında İtalyan devletleriyle imzalanan ve her ikisi de Nymphaion Antlaşması olarak anılan iki önemli antlaşma da burada imzalanmış; bunlardan ikincisi, Smyrna'nın (İzmir) fiilen Ceneviz Cumhuriyeti'ne bırakılmasına yol açarak bölgenin geleceğinde büyük etki yaratmıştır.
Bizans Savunmasından Türk Beylikleri Dönemine
13. yüzyılın sonlarına gelindiğinde Nymphaion, Türk beyliklerinin ilerleyişine karşı önemli bir Bizans kalesi hâline gelmiştir. İmparator II. Andronikos Palaiologos ile ünlü general Aleksios Filanthropenos, 1290'lı yıllarda burayı askeri karargâh olarak kullanmışlardır. Stratejik önemiyle bilinen kent, 1315 yılında Saruhan Beyliği tarafından ele geçirilmiştir. 1867'de Aydın Vilayeti'nin Saruhanlı sancağına bağlı bir bucak olan yerleşim, 1900 yılında İzmir sancağına bağlanmış ve nihayet 1901 yılında kaza (ilçe) statüsü kazanmıştır.
Kurtuluş Savaşı ve Kemalpaşa Adının Doğuşu
Birinci Dünya Savaşı sonrasında 16 Mayıs 1919'dan 8 Eylül 1922'ye kadar Yunan işgali altında kalan bölge, Türk ordusunun şanlı mücadelesiyle kurtarılmıştır. 9 Eylül 1922 tarihinde Başkomutan Mustafa Kemal Paşa Nif'e gelmiş, ordunun İzmir'e girişini buradan takip etmiş ve geceyi burada geçirmiştir. Tarihi değiştiren bu anlamlı olayın anısına, 1923 yılında ilçenin adı değiştirilerek Kemalpaşa yapılmıştır.
Tarihi İzler, Coğrafi Değerler ve Altyapı
Kemalpaşa sadece Bizans ve Cumhuriyet tarihiyle değil, çok daha eski çağlara uzanan kültürel miraslarıyla da dikkat çeker. Nif Dağı'ndaki Karabel Geçidi üzerinde yer alan ve Mira Kralı Tarkasnawa'yı tasvir eden kayaya oyulmuş kabartma heykel, bölgenin kadim tarihinin en önemli simgelerindendir. Ekonomik açıdan da güçlü bir yapıya sahip olan ilçede yetiştirilen kirazlar coğrafi işaret almıştır. Ulaşım altyapısı bakımından İzmir-Gebze Otoyolu ilçeden geçmekte olup, ayrıca İzmir-Basmane – Manisa – Afyonkarahisar demiryolu'nun şubesi olan Çobanisa – Kemalpaşa şube demiryolu üzerindeki Kemalpaşa Tren İstasyonu ilçeye demiryolu bağlantısı sağlamaktadır.