Muş ilinin Varto ilçesine bağlı ve Doğu Anadolu Bölgesi sınırları içerisinde yer alan Kartaldere, 1816 metrelik yüksek rakımıyla bölgenin coğrafi yapısını yansıtan karakteristik yerleşim alanlarından biridir. Tarih boyunca farklı isimlerle anılan ve günümüzde sakin bir yaşam sunan bu köy, Muş'un ve Varto'nun kültürel dokusunun önemli bir parçasını oluşturmaktadır.
Kartaldere Köyü'nün Tarihsel Arka Planı ve İsim Kökeni
Kartaldere Köyü'nün geçmişteki adlandırmaları tarihi kayıtlarda açıkça görülmektedir. Yerleşimin eski adı 1928 yılına ait resmi kayıtlarda Civar Beğler olarak geçmektedir. 1946 yılındaki kayıtlara gelindiğinde ise köyün ismi Civarikler olarak güncellenmiştir. Dilsel köken incelemelerine göre, Kurmanci dilindeki "Civarikan" sözcüğü Türkçe'de "besililer" anlamına gelmektedir.
Coğrafi Konumu ve Ulaşım Detayları
Kartaldere Köyü, Doğu Anadolu Bölgesi'nin engebeli coğrafyasında sakin bir noktada bulunmaktadır. Köyün, bağlı bulunduğu Muş il merkezine olan uzaklığı 91 kilometre olarak hesaplanmıştır. Kartaldere'nin Varto ilçe merkezine olan mesafesi ise 31 kilometre uzunluğundadır.
Yıllara Göre Değişen Nüfus Dinamikleri
Kartaldere'nin nüfus verileri, yıllar içerisinde köyden kente göç ve nüfus dinamiklerini net bir biçimde göstermektedir. 1965 yılında 355 kişi olan köy nüfusu, 1985 yılında 302 kişiye, 2000 yılında ise 175 kişiye gerilemiştir. Son yıllara ait verilere bakıldığında, 2010 yılında 122 olan nüfusun kademeli bir düşüşle 2020 yılında 96 kişiye, 2022 yılı verilerine göre ise 93 kişiye kadar indiği görülmektedir. Bu demografik yapı, köyün günümüzdeki sosyal durumunun en önemli göstergesidir.