Kars merkezinde yer alan Yeni Mahalle'deki Fethiye Camii, şehrin en eski ve dikkat çekici tarihi yapılarından biridir. Özgün olarak 19. yüzyılın sonunda inşa edilen bu tarihi Hristiyan kilisesi, Rus İmparatorluğu'nun 1878 yılında Kars'ı ele geçirip Kars Oblastı'nı kurmasının ardından Ruslar tarafından inşa edilmiştir. Rus dinî mimarisinin karakteristik özelliklerini yansıtan yapı, kilise olarak hizmet verdiği dönemde Aleksandr Nevski Kilisesi veya Kazak Kilisesi olarak adlandırılmaktaydı.
Fethiye Camii'nin Mimari Özellikleri
Kars'taki Baltık tarzı mimarinin önemli örneklerinden biri olan Fethiye Camii, dikdörtgen planlı bir mimariye sahiptir. Yapımında açık ve koyu kahve tonlarında tüf taşları tercih edilmiştir. Yapının cephesinde yer alan pencerelerin üzerinde yuvarlak kemerli alınlıklar dikkat çekmektedir. Ayrıca, çatı üzerinde üçlü yonca yaprağı biçiminde düzenlenmiş uygulamalar ile Baltık tarzı yapılarda yaygın olarak görülen, içerisinde yuvarlak kemerli olarak düzenlenmiş üçlü pencere sistemi yapının aydınlatma alanını oluşturmaktadır.
Kiliseyle Başlayan ve Camiyle Devam Eden Tarihi Süreç
Tarih boyunca çeşitli dönüşümler geçiren bina, 1915 yılındaki tarihi olayların ardından boş kalmıştır. 1921 yılındaki Türk-Ermeni Savaşı sonrasında bir süre bazı kamu kurumları tarafından kullanılan yapı, ilerleyen dönemlerde farklı amaçlara hizmet etmiştir. Orijinal tasarımında yer alan soğan kubbeleri 1953 yılında sökülmüş ve çan kulesi yıkılmıştır. Yapı, 1970'li yıllara kadar kapalı spor salonu olarak değerlendirilmiştir.
Yıllarca spor salonu olarak kullanılan tarihi ibadethane, 1984 yılında gerçekleştirilen restorasyon ve eklemelerle birlikte yeniden ibadete açılmıştır. Yapıya eklenen iki minare ile camiye çevrilen Fethiye Camii, günümüzde hem ibadet alanı hem de Kars'ın zengin çok kültürlü geçmişini yansıtan önemli bir turistik cazibe merkezi olarak ziyaretçilerini ağırlamaktadır.