Tarihçe ve Stratejik Önemi
Karabük ilinin merkez ilçesine bağlı bir yerleşim yeri olan Kapullu, zengin tarihi geçmişi ve coğrafi konumuyla öne çıkmaktadır. Deniz seviyesinden 410 metre yükseklikte yer alan bu tarihi bölge, Karabük şehir merkezine 4 kilometre uzaklıktadır. Çevresine ve çok uzak mesafelere egemen olan stratejik konumu, tarih boyunca askeri ve idari açıdan büyük bir öneme sahip olmasını sağlamıştır.
Candaroğulları Beyliği Dönemi ve Tahkimat Süreci
Kapullu'nun yerleşim tarihi Candaroğulları Beyliği dönemine kadar uzanmaktadır. Candaroğullarından Ali Bey'in Safranbolu'da hüküm sürdüğü sırada, Gerede üzerinden 1332 yılında bölgeye ulaşan ünlü Arap gezgin İbn Battuta, o yılların Safranbolu'sunu tepe üzerine kurulmuş, eteklerinde hendek ve zirvesinde kale bulunan küçük bir kasaba olarak tasvir etmiştir. Candaroğulları Beyliği, Gerede yönünden gelebilecek Osmanlı kuvvetlerini gözetlemek ve savunma hattı oluşturmak amacıyla geniş bir görüş alanına sahip olan Kapullu Köyünü tahkim etmiş ve buraya kendilerine sadık bir topluluk yerleştirmiştir. Köyde Candaroğlu dönemine ait vakıfların varlığı bu tarihi gelişmeyi kanıtlamaktadır.
Osmanlı Hâkimiyeti ve Askeri Garnizon
Osmanlı Devleti'nin bölgede egemenlik kurmasıyla birlikte benzer bir güvenlik siyaseti izlenmiştir. Kapullu'da hem Candaroğulları hem de Osmanlı vakıf kayıtlarının bulunması, iki devletin de burayı aynı stratejik amaçla kullandığını göstermektedir. 1392 yılında Yıldırım Bayezid, Candaroğlu Beyliği üzerine sefer düzenleyerek Kastamonu'ya kadar uzanan toprakları Osmanlı Devleti sınırlarına katmış ve stratejik konumundan dolayı Kapullu'ya askeri garnizon yerleştirmiştir. Köyün adı olan 'Kapullu' kelimesinin de bu askeri yerleşim ilişkisinden türemiş olabileceği değerlendirilmektedir. Ayrıca Osmanlı İmparatorluğu'nda XVI. yüzyıla ait Bolu Sancağı vakıf kayıtlarında geçen belgeler, Kapullu ve Karabük köylerinin Candaroğulları döneminden beri varlığını sürdüren en eski yerleşim yerlerinden biri olduğunu ortaya koymaktadır.
Tarihi Kayıtlar ve Boy İzleri
Safranbolu tapu kütükleri üzerinde yapılan tarihi araştırmalar, Kapullu'da geçmişte yerleşik olan ancak zamanla unutulmuş cemaat ve boy isimlerini gün yüzüne çıkarmıştır. Bu resmi kayıtlarda Kalaçlar, Sekiler, Aşağıkayı ve Emirköyü gibi cemaat adlarına rastlanmıştır. Bunlar arasında en dikkat çekici olanı ise bir dönem Safranbolu bölgesine adını veren tarihi Taraklı cemaati adının kayıtlarda yer almasıdır. Tarih boyunca stratejik bir üs konumunda olan yerleşim yeri, tarihi mirasını günümüze kadar taşımıştır.