İstanbul Apostolik Vekilliği (teknik adıyla Vicariatus Apostolicus Istanbulensis) veya yerel kullanımıyla İstanbul Latin Katolik Episkoposluğu, Türkiye'deki Katolik Kilisesi'nin doğrudan Kutsal Makam'a bağlı olan tarihi ve idari bir yönetim birimidir. Katolik Kilisesi hiyerarşisinde resmi statüsü 'Apostolik Vekillik' olan bu yapı, Trakya (Türkiye'nin Avrupa yakası) ile Kocaeli, Düzce, Zonguldak, Bartın, Kastamonu, Çankırı, Kırıkkale, Ankara, Karabük, Bolu, Eskişehir, Sakarya, Bilecik, Yalova, Bursa, Balıkesir ve Çanakkale illerini kapsayan geniş bir yetki alanındaki Latin Riti Katoliklerine hizmet sunmaktadır. 2020 verilerine göre bölgede yaklaşık 17.000 vaftiz edilmiş Katolik bulunmakta olup, vekilliğin ruhani liderliğini Piskopos Massimiliano Palinuro üstlenmektedir.
Tarihsel Gelişim ve Yetki Sınırları
İstanbul'daki Latin Katolik yönetiminin temelleri köklü bir geçmişe sahiptir. 1204 yılındaki Dördüncü Haçlı Seferi ile İstanbul'un Latinler tarafından alınmasından sonra şehirde Ortodoks Patrikhanesi'nin karşısında bir Latin Patrikhanesi kurulmuştur. Latin İmparatorluğu'nun 1261'de yıkılmasından sonra bu patrikhane varlığını yalnızca unvan olarak ('titüler') sürdürmüş ve 1652 yılına kadar İstanbul'da ikamet eden bir 'Patrik Vekili' atama hakkını saklı tutmuştur. 1623'te yetki karmaşalarını çözmek amacıyla yardımcı piskoposlar atanmış; 1652'de Papa X. Innocentius'un kararnamesiyle yönetim doğrudan Kutsal Makam otoritesine alınarak Giacinto Subiano ilk Apostolik Vekil ilan edilmiştir. Kurumsal kuruluş süreci ise 15 Nisan 1742 tarihinde Papa XIV. Benedictus ile tamamlanmıştır.
Tarihi Katedral ve Eski Merkezler
Vekilliğin ana kilisesi ve yönetim merkezi, Şişli semtinde yer alan tarihi Saint Esprit Katedrali'dir. Saint Esprit Kilisesi, 24 Mart 1876'da Papa IX. Pius'un yayımladığı Gratum Nobis kararnamesiyle vekilliğin katedrali ilan edilmiştir. Bu katedralin 1846'daki inşasından önce idari makam Beyoğlu (Pera) semtinde farklı konumlarda bulunmaktaydı. Özellikle 1802-1854 yılları arasında, o dönem Avusturya koruması altında bir Latin kilisesi olan Surp Yerrortutyun Ermeni Katolik Kilisesi (Kutsal Üçlü Kilisesi), Latin Katolik cemaati için katedral ve vekillerin ikametgahı olarak hizmet vermiştir.
Vekilliğe Bağlı Tarihi Kiliseler
İstanbul Apostolik Vekilliği sınırları içerisinde mimari ve tarihi değere sahip pek çok önemli ibadethane bulunmaktadır. Beyoğlu'nda bulunan ve 'Küçük Bazilika' unvanını taşıyan St. Antuan Katolik Kilisesi en bilinen örneklerdendir. Bunun yanı sıra Beyoğlu'ndaki Santa Maria Draperis Kilisesi, Galata'daki Saint Peter ve Saint Paul Kilisesi, Karaköy'deki Saint Benoît Kilisesi, Şişli Bomonti'deki Lourdes Meryem Ana Kilisesi ve Ankara Ulus'taki Azize Tereza Kilisesi de vekilliğe bağlı önemli tarihi yapılardır. Vekillik ayrıca 1999 yılından bu yana Türkiye'deki tek Bizans riti bölgesi olan İstanbul Rum Katolik Eksarhlığı'nın da yöneticiliğini (Apostolik Yönetici sıfatıyla) yerine getirmektedir.