İslâm Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi (IRCICA), İslâm kültürünü ve medeniyetini araştırmak amacıyla kurulan uluslararası bir kuruluştur. Kuruluş fikri ilk olarak 1976 yılında İslam İşbirliği Örgütü'nün yedinci Dışişleri Bakanları Konferansı'nda Türkiye tarafından teklif edilmiştir. 1978 yılındaki dokuzuncu konferansta alınan kararın ardından, IRCICA faaliyetlerine resmi olarak 1980 yılında başlamıştır.
Merkezin Konumu ve Tarihi Alanları
IRCICA, faaliyetlerini uzun süre İstanbul'daki Yıldız Sarayı'nda yer alan Seyir Köşkü bünyesinde yürütmüştür. Günümüzde ise merkez, Fatih ilçesine bağlı Cağaloğlu bölgesinde, Alemdar Caddesi, No. 15, Bâbıâlî Girişi adresinde yer alan yeni yerinde hizmetlerini sürdürmektedir.
Kültürel Mirası Koruma ve Araştırma Faaliyetleri
Kuruluşun temel hedefleri arasında İslâm kültür ve medeniyetiyle ilgili önyargıları bertaraf etmek, dünya medeniyeti içindeki rolünü doğru bir imajla yansıtmak ve araştırmalar için güçlü bir odak noktası oluşturmak yer alır. Bu amaç doğrultusunda üye ülkelerin tarihi, bilim ve sanat tarihi ile kültürel mirası üzerine kapsamlı araştırmalar yürütülmekte; kitap, bibliyografya, katalog ve albüm gibi kaynak eserler yayınlanmaktadır. Ayrıca, arkeoloji, kentler ve mimari yapılar gibi taşınmaz varlıkların yanı sıra elyazması kitaplar, kütüphane malzemeleri ve geleneksel el sanatları gibi taşınabilir somut ve somut olmayan varlıkların kaydı ve korunması hedeflenmektedir.
Eğitim, Kütüphane ve Yönetim Yapısı
IRCICA, tüm dünyadan araştırmacılar ve öğrencilerin kullanımına sunulmak üzere kapsamlı bir referans kütüphanesi ile arşiv ve dokümantasyon birimleri kurmuştur. Yüksek öğretim kurumlarıyla iş birliği içinde lisansüstü çalışmalar düzenleyen merkez, geleneksel sanat dallarındaki becerileri ilerletmek ve restorasyon uzmanları yetiştirmek üzere eğitim programları da yürütmektedir. Kuruluşundan bu yana direktörlük görevini sırasıyla Prof. Dr. Doğan Kuban, Prof. Dr. Ekmeleddin İhsanoğlu ve Dr. Halit Eren üstlenmiş olup, 2021 yılından itibaren direktörlük görevini Prof. Dr. Mahmut Erol Kılıç yürütmektedir.