İsaura Antik Kenti (günümüzde Zengibar Kalesi olarak da anılır), antik dönemde Anadolu'nun orta güneyinde ve orta Toroslar'da yer alan coğrafi bir bölge olan İsaurya'nın en önemli yerleşimlerindendir. Konya ili Bozkır ilçesi Hacılar, Işıklar ve Ulupınar mahalleleri arasında yer alan bu görkemli antik ören yeri, 1.800 metre yükseklikte, üç tarafı uçurumlarla çevrili bir tepenin üzerinde kurulmuştur. Bölge, tarih boyunca Toros Dağları'nın kuzey yüzündeki engebeli arazide yer alan, günümüzde Bozkır ve çevresindeki ilçeleri kapsayan dağlık ve stratejik bir konuma sahiptir.
Antik Dönemden Roma İmparatorluğu'na Tarihçe
Yöre, MÖ 78'de Roma İmparatorluğu'nun, MÖ 37 dolaylarında ise Galatya Kralı Amyntas'ın yönetimi altına girmiştir. Halkın direnişini kırmak isteyen Amyntas, Bozkır ilçesi yakınındaki bir tepede bulunan eski İsaurya kentini yerle bir etmiş ve yakınında aynı adla yeni bir kent inşa ettirmiştir. Amyntas'ın MÖ 25'teki ölümünden sonra yöre yeniden Roma yönetimine geçmiştir. Roma döneminde yaklaşık 10.000 kişinin yaşadığı kent, burçlarla desteklenmiş dört kilometre uzunluğunda devasa surlarla çevrilmiştir. Tarihi kayıtlara göre yer adlarından Luvi kökenli olduğu anlaşılan enerjik ve mücadeleci İsaurya halkı, Büyük İskender'in ordularına teslim olmaktansa tüm kenti ateşe vererek yanarak ölmeyi tercih etmişlerdir.
'Konya'nın Efes'i' Olarak Anılan Görkemli Kalıntılar
Çoğunluğu toprak altında bulunan tarihi varlıklarıyla 'Konya'nın Efes'i' olarak nitelendirilen Yeni İsaurya (Isauria Nova), Efes'ten 14 kat büyüklükte, son derece gösterişli bir arkeolojik alandır. Kentte günümüzde görülebilecek kalıntılar arasında anıtsal Hadrianus Kapısı, kapı kabarmaları, surlar, stoa ve taş tümülüsler yer almaktadır. Kent ayrıca ilk Hristiyanlar ve Hristiyanlığın gelişimi açısından öncü bir rol oynamış, bünyesinde Theophilus ve Sisamoas gibi piskoposların da yaşadığı önemli bir merkez olmuştur. İki büyük Bizans imparatoru olan Ermenek Zenopolisli Zeno (Zenon) ve ikona kırıcılığı ile tarihe geçen III. Leo (III. Leon) da aslen bu bölgedendir.
Bölgesel Önemi ve Ulaşım
Antik Isaurya devleti, sınırları bir dönem Mersin Mezitli ve Alanya'yı da içine alacak biçimde genişlemiş olsa da Bozkır merkezli olmak üzere Akseki, Gündoğmuş, Ahırlı, Hadim, Taşkent, Ermenek, Mut (İzorya) ve Gülnar ilçelerinden oluşan Dağlık Kilikya bölgesinde konumlanmıştır. Tarihsel süreçte Eski başkent bugünkü Bozkır/Sırıstat iken, yeni başkent ise Işıklar, Hacılar ve Ulupınar mahalleleri arasındaki üçgende yer alan Yeni İsaurya'dır. Selçuklu döneminde Kılıçarslan'ın dahi ordu toplamak için bu bölgeye gelmiş olması, İsaurya adının ve halkının 11. ve 12. yüzyıllara kadar bölgede varlığını koruduğunun en büyük kanıtlarındandır.