İkiz Höyük'ün Konumu ve Yapısı
İkiz Höyük, Malatya il merkezinin 25 km kuzeydoğusunda, Battalgazi İlçesi'nin doğu – kuzeydoğusunda, Kuluşağı Köyü'nün 500 metre kuzeybatısında yer alan bir höyüktür. Yerleşme, Karakaya Barajı Gölü sularının yüksek olduğu mevsimde sular altında kalmaktadır. Suların alçak olduğu mevsimde ise göle doğru uzanan bir sırt olarak görülen höyük, zaman içinde tamamen tahrip olmuştur. Höyük, birbirine bir boyunla bağlanan kuzeyde ve güneyde iki yükseltiden oluşur. İkiz Höyük olarak adlandırılması da bu coğrafi yapısından kaynaklanmaktadır.
Arkeolojik Kazılar
Höyük, 1987 yılında Malatya / Değirmentepe Höyüğü kazı ekibi tarafından saptanmıştır. Baraj gölünün tahribatından önce belgelenmesi amacıyla 1989 yılında dokuz günlük bir kazı yapılmıştır. Kazı başkanlığını İstanbul Üniversitesi'nden Prof. Dr. Ufuk Esin yapmıştır.
Tarihsel Tabakalanma
Höyükte ana toprağa kadar inilen kazılarda, 1,5 metrelik kültür dolgusu içinde dört tabaka belirlenmiştir. En üstteki 1. tabaka küçük bir Osmanlı köyünü, 2. ve 3. tabakalar Orta Kalkolitik Çağ (Obeyd Dönemi) yerleşmesini, 4. tabaka ise Geç Neolitik Çağ - Erken Kalkolitik Çağ dönemlerini yansıtmaktadır. Yüzeyde çok az sayıda Erken Tunç Çağı'na tarihlenen Karaz malından örnekler ele geçmiş olmasına karşın kazılarda bu yönde bir buluntuya ulaşılamamıştır; bu durum bölgede zayıf bir Erken Tunç Çağı yerleşmesi olduğunu ileri sürmektedir.
Keşfedilen Önemli Buluntular
Yüzey toprağının 50 cm altında Kalkolitik Çağ'da daha çok mevsimlik bir yerleşmeye işaret eden çukurlar ve muhtemelen dal örgü tekniğiyle yapılmış kulübelere ait direk izleri ortaya çıkarılmıştır. 2. ve 3. tabakalarda ortaya çıkarılan Obeyd çanak çömleği içinde yalın malların yanında, açık zemin üzerine kırmızımsı kahverengi boya bezekli mallar yer almaktadır. Bu buluntular, yakındaki Değirmentepe buluntularına benzemektedir. Ayrıca delici ve kazıyıcı olarak kullanıldığı tahmin edilen çok sayıda çakmak taşı ve kuvars yıldız biçiminde yontmataş buluntu ile yerleşmede tarım yapıldığına yorulan sürtmetaş öğütme taşları ele geçmiştir.