Ankara’nın Kalbinde Bir Cumhuriyet Mirası: II. Evkaf Apartmanı
Ankara’nın tarihi merkezlerinden biri olan Altındağ ilçesine bağlı Ulus semtindeki İstiklal Caddesi üzerinde yükselen II. Evkaf Apartmanı, Cumhuriyet döneminin en seçkin mimari şaheserlerinden biridir. Projesi, Türk mimarlık tarihinin en önemli isimlerinden Mimar Kemaleddin tarafından 1927 yılında çizilen yapının inşasına, Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne kira yoluyla gelir sağlamak amacıyla karar verilmiştir. İnşaatı 1928 yılında başlayan ve 1930 yılında tamamlanarak hizmete açılan bu muazzam yapı, günümüzde Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü binası olarak kullanılmakta; aynı zamanda Türk tiyatro tarihine yön veren Küçük Tiyatro ve Oda Tiyatrosu’na ev sahipliği yapmaktadır.
Mimar Kemaleddin’in Çizgileriyle Birinci Ulusal Mimarlık Akımı
Batı ve Osmanlı mimarisinin eşsiz bir sentezini sunan II. Evkaf Apartmanı, Birinci Ulusal Mimarlık Akımı’nın en olgun ve önemli örnekleri arasında kabul edilmektedir. Cumhuriyet döneminde yaygınlaşan betonarme tekniğiyle inşa edilen ve Gençlik Parkı’na cephesi olacak şekilde yedi katlı olarak tasarlanan binanın alt katları tiyatro salonu ile dükkanlara, üst katları ise konaklama dairelerine ayrılmıştır. Dikdörtgen planlı yapının merkezinde büyük bir hava boşluğu yer alır; bu boşluğun zemin ve birinci kata denk gelen kısımları günümüzde Küçük Tiyatro sahnesi olarak değerlendirilmektedir. Bodrum ve çatı katları hariç özgün projede 40 daire barındıran yapıda, odalar dış cepheye bakarken ıslak hacimler iç avluya yönlendirilmiş, sonraki yıllarda yapılan değişikliklerle koridor duvarları yıkılarak dolanım sürekliliği sağlanmıştır.
Estetik Detaylar ve Cephe Mimarisi
Mimar Kemaleddin’in geleneksel sivri kemerli pencereler yerine betonarme sistemin sunduğu geniş dikdörtgen açıklıkları tercih ettiği yapıda, cam yüzeylerin fazlalığı iç mekanların bol ışık almasını sağlamıştır. Dış cephesi Ankara taşını andıran koyu pembe bir renkle boyanan ve kesme taş izlenimi verecek şekilde yatay çizgilerle derzlenen binada, asma kat düzeyindeki geniş dükkan açıklıkları sepet kulpu kemerlerle geçilmiştir. Birinci kat balkonlarındaki Bursa tipi kemer izlenimi uyandıran destekler, kolon köşelerindeki ince sütunceler ve göz alıcı süslü balkon parmaklıkları, cephedeki en zarif bezeme ögeleridir. Yapının ortasındaki tiyatro salonu ise alçı kabartmalarla bezenmiş oval kubbesi ve barok etkileriyle görenleri kendine hayran bırakan gül kurusu tonlarında bir iç tasarıma sahiptir.
Kültür ve Sanatın Yuvası: Küçük Tiyatro, Oda Tiyatrosu ve İhtisas Kütüphanesi
Yapı, inşa edildiği günden bugüne Ankara’nın kültürel çehresini şekillendirmeye devam etmektedir. Apartmanın alt katındaki tiyatro salonu 27 Aralık 1947’de Tatbikat Sahnesi oyuncularına devredilmiş ve Ahmet Kutsi Tecer’in ünlü Köşebaşı oyunuyla Küçük Tiyatro adıyla perdelerini açmıştır; salon bugün 467 koltuk kapasitesiyle hizmet vermektedir. 5 Ekim 1956’da ise Muhsin Ertuğrul’un girişimleriyle binadaki boş bir odanın dönüştürülmesiyle kurulan, bir dönem büro olarak kullanılsa da günümüzde 60 koltuk kapasitesiyle faal olan Oda Tiyatrosu sanata can vermektedir. Ayrıca binanın 5. katında 12 Haziran 2011 tarihinde açılan Devlet Tiyatroları Refik Ahmet Sevengil Tiyatro Kütüphanesi, Türkiye'nin ilk tiyatro ihtisas kütüphanesi unvanını taşımaktadır. Kütüphane; 1949’dan beri sahnelenen oyunların afiş, broşür ve fotoğraflarının yanı sıra dijital ortama aktarılmış yaklaşık 2000 oyunun video çekimine, 3000 kadar oyun metnine ve 10.000 adet tiyatro kitabına erişim imkanı sunmaktadır.