Hüseyindede Höyüğü (Hüseyindede Tepesi), Çorum il merkezinin güneybatısında, Sungurlu ilçesinin kuzeybatısında ve Yörüklü beldesinin yaklaşık 2,5 km. güneyinde konumlanan önemli bir arkeolojik sit alanıdır. Yapılan arkeolojik kazılar ve araştırmalar sonucunda, höyüğün geniş bir yerleşim alanından ziyade Eski Hitit dönemine ait bir kült merkezi olduğu anlaşılmıştır. Alanda tapınak ve tören yapıları dışında, günlük kullanıma yönelik sivil mimari kalıntılarına rastlanmamıştır.
Hüseyindede Höyüğü Kazı Çalışmaları
Höyük, ilk olarak 1997 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Arkeoloji Bölümü'nden Doç. Dr. Tunç Sipahi ve ekibi tarafından saptanmıştır. Kazı çalışmaları 1997-2003 yılları arasında Tunç Sipahi, Prof. Dr. Tayfun Yıldırım ve Çorum Müzesi Müdürü İsmet Ediz başkanlığındaki bir heyet tarafından yürütülmüştür. Bu araştırmalar, Eski Hitit döneminin dinsel törenlerine, müzik aletlerine ve dans figürlerine dair benzersiz bilgiler sunmuştur.
Kült Vazoları ve Tarihsel Önemi
Höyükte keşfedilen en önemli buluntular, Çorum Müzesi'nde sergilenen kabartma bezemeli iki adet dini kült vazosudur (Hüseyindede Vazoları). Bu vazolar üzerinde saz, zil ve lir eşliğinde gerçekleştirilen bir Hitit dini töreni (muhtemelen bahar ayini) ve dans tasvirleri yer almaktadır. Küçük vazoda el ele tutuşarak halay çeken iki Hititli kadın ile kollarını kaldırıp parmak şıklatarak dans eden kadın figürü, yöre kültürünün yaklaşık 3600 yıl öncesine uzanan köklü geçmişini göstermektedir. Aynı vazoda yer alan boğa üzerinde akrobatik hareketler yapan figür ise Hitit Fırtına Tanrısı Tarhun onuruna düzenlenen törenlerle ilişkilendirilmektedir.
Tapınak Kompleksi ve Roma Dönemi Mezarı
Kazılarda 22,5 x 16 metre boyutlarında olan ve tapınak ya da kült yapısı olarak tanımlanan "I nolu yapı" kompleksi ortaya çıkarılmıştır. Teraslama yöntemiyle inşa edilen bu yapıda dört oda tespit edilmiş olup, törenlerin gerçekleştirildiği düşünülen 4 nolu oda 13,5 x 9 metre ölçülerindedir. Toplamda tümü kült amaçlı kullanılan 6 yapı saptanmıştır. Ayrıca, bu kompleksin 3 nolu odasında ana kayaya oyulmuş Roma Dönemi'ne ait kare taş kapaklı bir mezar odası bulunmuştur. Yapılan incelemeler, Hüseyindede'deki ilk yerleşimin MÖ 1650 yılına kadar dayandığını göstermektedir.