Bursa'da yer alan Hüdavendigar Camii (veya I. Murad Camii), 14. yüzyılda Osmanlı Sultanı I. Murad tarafından yaptırılmış tarihi bir yapıdır. Kesin yapım tarihi bilinmemekle birlikte, 1365 ile 1385 yılları arasında inşa edildiği kabul edilmektedir. Yapı, Osmanlı mimarisinde alt katı ibadet mekanı, üst katı ise medrese olarak kullanılan bilinen tek örnek olmasıyla benzersiz bir öneme sahiptir. Külliyenin ana yapısını oluşturan cami, 2014 yılında "Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğu'nun Doğuşu" Dünya Miras Alanı'nın bir bileşeni olarak UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne dahil edilmiştir.
Mimari Özellikleri ve Sentez Tasarım
Erken Osmanlı mimarisinin kesme taş ve tuğladan oluşan karma tekniğiyle inşa edilen yapıda, 50 cm yüksekliğinde taşlar ve 20 cm yüksekliğinde üçlü tuğla sıraları kullanılmıştır. Bizans, Gotik, Selçuklu ve erken Osmanlı esintilerini bir arada barındıran caminin inşasında Bizans yapılarından devşirilmiş malzemelere de yer verilmiştir. Dış mimari estetiğinde Türk mimarisine özgü olmayan unsurlar taşıması nedeniyle, Akdeniz çevresindeki mimari üslupları Türk mimarisiyle birleştiren Türk veya yabancı bir mimarın eseri olduğu ve yapımında yerli Hristiyan işçilerin çalıştığı düşünülmektedir. Binanın sol tarafında ise tuğla gövdeli ve tuğla mukarnas şerefeli bir minare yükselmektedir.
İç Mekan ve İşlevsel Yapı
Caminin ön kısmındaki revakta kemerlerle birbirine bağlı altı yığma ayak beş kubbeyi taşır. Girişten geçilen iç mekanda, üzerinde aydınlık feneri bulunan kubbeli bir iç avlu ve şadırvan yer alır. Avlunun iki yanında altı adet oda bulunurken, beş basamak yukarıda mihraplı asıl namaz alanı konumlanır. Yan kanatlı ve eyvanlı plana sahip bu yapıda yer alan odaların misafirhane (tabhane), kadılık dairesi veya külliyeyi ziyaret eden devlet ve din büyüklerinin sohbet ettiği, Kur'an ve hadis odaklı eğitim verilen odalar olarak kullanıldığı tahmin edilmektedir.
Üst Kattaki Hüdavendigar Medresesi ve Onarımlar
Girişin iki yanındaki taş merdivenlerden ulaşılan üst katta Hüdavendigar Medresesi bulunur. Alt kattan varlığı hissedilmeyen bu katta; merdiven sahanlığının sağ ve solunda dört adet müderris odası, ortada büyük bir dershane odası ve "U" şeklindeki koridor etrafına dizilmiş on iki adet öğrenci hücresi yer alır. Tarih boyunca önemli bir eğitim kurumu olan medrese, günümüzde caminin bir parçası olarak hizmet vermektedir. Yüzyıllar boyunca ayakta kalan yapı; 1520, 1563, 1619, 1635 yıllarında onarılmış, 1855 Bursa depreminin ardından 1905'te kapsamlı bir yenileme geçirmiş, son olarak 1963, 1975-1976 ve 1998 yıllarında restore edilmiştir.