Hrisopolis: Üsküdar'ın Tarihi Kökenleri ve Altın Şehir Unvanı
Günümüzde İstanbul'un Üsküdar ilçesinin bulunduğu alanda kurulmuş olan Hrisopolis (Chrysopolis/Khyrsopolis ya da Grekçe adıyla Skutari), eski bir Bizans yerleşmesidir. Tarihi kaynaklarda Hrisopolis (Altınşehir) olarak adlandırılmasının rivayete göre sebebi; güneş batarken son ışık hüzmelerinin buraya vurması ve evlerin Konstantinopolis'ten altın pırıltılı bir halde görülmesidir. Antik Çağ'daki ilk adı Chrysopolis olan bu yerleşim, 12. yüzyıldan itibaren Skutarion olarak tanınmaya başlanmıştır. IV. Haçlı Seferi ile İstanbul'a gelen Geoffroy de Villehardouin, 'Histoire de la conquête de Constantinople' (İstanbul'un Zaptının Tarihi) adlı kitabında bu semt için 'Escutaire' sözcüğünü kullanmış ve bu sözcük zamanla Üsküdar ismine dönüşmüştür.
Antik Çağ'dan Roma Dönemine Hrisopolis Tarihi
Hrisopolis'in geçmişi oldukça eskiye dayanmaktadır. Bazı kaynaklara göre, Moda Burnu'nda oturan Halkedonlular teknelerini MÖ 7. yüzyılda Üsküdar kıyısında bulunan tersanelerde inşa ediyorlardı. Gelişen yerleşim bölgesi kıyısı, MÖ 5. yüzyılda surla çevrilerek korunaklı hale getirilmiştir. Kent tarihi açısından en önemli askeri gelişmelerden biri 18 Eylül 324 tarihinde yaşanmıştır. Bizans İmparatoru I. Konstantin, Chrysopolis Muharebesi'nde donanmasıyla Roma İmparatoru Licinius'u burada mağlup etmeyi başarmıştır.
Dini Yaşam ve Tarihi Manastırlar
Hrisopolis, Bizans döneminde önemli dini olaylara ve yapılara ev sahipliği yapmıştır. Bölgedeki Chrysopolis Manastırı, eski imparatorluk sekreteri ve İman Savunucusu Maksimos'un 613/14 veya 630 yıllarında buraya katılarak başrahip seçilmesiyle bilinir. Maksimos, Perslerden kaçarak Kuzey Afrika'ya gitmek zorunda kalana kadar, yani 626 veya 640 yılına kadar bu manastırda kalmıştır. Ayrıca Bizans İmparatoru III. Mihail buraya defnedilmiş, fakat naaşı daha sonra VI. Leon tarafından Konstantinopolis'e nakledilmiştir. 1003 yılında ise Patrik II. Sergios, Teolog Aziz Simeon'u Chrysopolis'e sürgün etmiştir. Simeon, Paloutikon köyü yakınlarındaki azize Marina'ya adanmış harabe haldeki küçük bir ibadethaneye yerleşmiş ve burada yeni bir manastır inşa etmiştir.
Stratejik Bir Üs ve Ticaret Merkezi
Zamanla önemli bir ulaşım ve konaklama merkezi haline gelen Hrisopolis, Konstantinopolis'i ele geçirmek amacıyla doğudan gelen farklı güçlerin düzenledikleri saldırılar sırasında askeri üs olarak kullanılmıştır. İstanbul Boğazı'nın doğusunda, eski Konstantinopolis şehrinin tam karşısında yer alan yerleşim, gerek Bizans gerekse Osmanlı dönemlerinde sahip olduğu liman nedeniyle büyük önem taşımıştır. Bu liman daha sonraki süreçte doldurulduğu için günümüze ulaşamamıştır. Tüm bu stratejik ve ticari öneminin yanı sıra, Üsküdar bölgesi Konstantinopolis'in fethinden çok önce, 1352 yılında Türklerin eline geçmiştir.