Harmandöven Köyü ve Tarihi Selçuklu Kervansarayı
Harmandöven, Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Iğdır ilinin Merkez ilçesine bağlı, deniz seviyesinden yaklaşık 2300 metre yükseklikte konumlanmış tarihi bir köydür. Toplam 53 kilometrekarelik bir yüzölçümüne sahip olan bu yerleşim yeri, tarihi ve coğrafi yapısıyla bölgenin dikkat çeken noktaları arasında yer almaktadır. Köyün en önemli tarihi mirası ise kendisine bağlı olan Kervansaray mahallesinde bulunan ve Selçuklulardan kalma tarihi Kervansaray'dır.
Yerleşimin Köklü Tarihi ve İsim Kökeni
Köyün geçmişteki adlandırmaları tarihi kayıtlarda oldukça zengin bir seyir izlemektedir. Bölge 1918 yılı kayıtlarında Harmaşen, 1928 yılında Germaşov ve 1946 yılında ise Germeşof olarak adlandırılmıştır. Köyün bu eski isimleri, çevrede doğal olarak yetişen, çalı biçiminde olan ve taze sürgünleri yerel halk tarafından çit yapımında kullanılan germeşof bitkisinden gelmektedir. Köy, 1960 yılından sonra günümüzdeki ismi olan Harmandöven adını almıştır.
Coğrafi Konumu ve Ulaşım Detayları
Coğrafi konumu açısından Harmandöven Köyü, Iğdır il merkezine yaklaşık 35 kilometre uzaklıkta yer almaktadır. Köyün etrafı diğer önemli yerleşim yerleriyle çevrilidir. Kuzeyinde tarihi yapının da yer aldığı Kervansaray mahallesi ile Nişankaya yer alırken; doğu yönünde Mezraa, batı yönünde Asma ve güney yönünde ise Doğubayazıt ilçesine bağlı olan Kucak köyü ile komşudur. Bu coğrafi konum, köyü ve barındırdığı kervansarayı bölgedeki tarihi yollar üzerinde stratejik bir noktaya taşımaktadır.
Demografik Gelişimi ve Nüfus Yapısı
Harmandöven ve Kervansaray mahallesinin demografik geçmişi oldukça geriye gitmektedir. 1886 yılındaki tarihi nüfus kayıtlarına göre Harmandöven'de 251 Kürt yaşarken, o dönemde köye bağlı olan Kervansaray mahallesinde ise 211 Kürt yaşamaktaydı. Yıllar içerisinde nüfus hareketliliği değişmiş olup, 1935 yılında 98 kişi olan köy nüfusu, zamanla artış göstererek 2008 yılında 868 kişi ile zirveye ulaşmış, daha sonraki yıllarda ise kademeli olarak azalarak 2020 yılı itibarıyla 402 kişiye kadar gerilemiştir.