Harmancık Demirci Mahallesi'ne Genel Bakış
Harmancık Demirci, Türkiye'nin Marmara Bölgesi'nde konumlanan Bursa ilinin Keles ilçesine bağlı tarihi bir mahalledir. Günümüzde mahalle muhtarı ve ihtiyar heyeti tarafından idare edilen yerleşim yeri, sakin yapısı ve köklü geçmişiyle bilinmektedir.
Coğrafi Konumu ve Ulaşım
Coğrafi koordinatları 39°48′36″ Kuzey ve 29°18′14″ Doğu olan Harmancık Demirci, Bursa il merkezine 82 km uzaklıkta bulunmaktadır. Bağlı olduğu Keles ilçe merkezine olan mesafesi ise 20 km'dir.
Tarihçe ve İsim Gelişimi
Mahallenin geçmişi hakkında en eski somut veriler Osmanlı dönemi arşiv belgelerine dayanmaktadır. Hicri 937 tarihli (Miladi 1530) 166 Numaralı Muhasebe-i Vilayeti Anadolu Defteri incelendiğinde yerleşimin eski adı olan "Timurcu" (Demirci) ismine rastlanmamaktadır. Bu durum, mahallenin o tarihlerde henüz kurulmamış olduğunu göstermektedir.
Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde yer alan Hicri 1263 / Miladi 1847 tarihli Varidat-ı Muhasebe Defteri kayıtlarında mahallenin adı resmi olarak Timurcu şeklinde geçmektedir. Mahalle, sonraki yıllarda yayımlanan 1892 ve 1907 yılı Hüdavendigâr Vilayeti Salnamelerinde de "Timurcu" adıyla anılmaya devam etmiştir.
Cumhuriyet Dönemi Kayıtları ve Harman Demirci Dönüşümü
Rumi 1340 (Miladi 1924) basımı olan Osmanlıca "Bursa Vilayetinde Yunan Fecayii" adlı eserde bölgede üç ayrı Demirci mahallesinin varlığı kaydedilmiştir. Bu mahalleler; Timurcu (Harmancık), Timurcular (Atranos-Orhaneli) ve Timurlar (Büyükorhan) olarak geçmektedir. 1927 yılı Hüdavendigâr Vilayeti Salnamesi'nde ise yerleşim ilk kez Harmancık Demirci ismiyle kaydedilmiştir. Bu isimlendirme, köyü Orhaneli ve Büyükorhan'da bulunan diğer Timurcu (Demirci) köylerinden ayırt etmek için "Harmancık'a bağlı Demirci" anlamında tercih edilmiş, süreç içerisinde ise halk dilinde kısalarak "Harman Demirci" halini almıştır.
Nüfus ve Demografik Yapı
Harmancık Demirci Mahallesi'nin nüfusu yıllara göre dalgalı bir seyir izlemiştir. 1997 yılında 302, 2000 yılında ise 304 (belirli kayıtlara göre 278) olan mahalle nüfusu, 2010 yılında 312 kişiye ulaşarak zirve noktasına erişmiştir. Takip eden dönemde göç ve demografik değişimlerle nüfus gerilemeye başlamış; 2023 yılında 176'ya, 2024 yılı verilerine göre ise 167 kişiye düşmüştür.