Harbiye Cemil Topuzlu Açıkhava Tiyatrosu (eski adıyla Harbiye Açıkhava Tiyatrosu), İstanbul'un Harbiye semtinde, Dolmabahçe Vadisi'nde, İstanbul Hilton Oteli ile Lütfi Kırdar Kongre ve Sergi Sarayı'nın hemen yanında yer alan açık tiyatro, konser ve gösteri mekanıdır. Şehircilik uzmanı Henri Prost'un 1930'larda İstanbul için hazırladığı imar planında yer alan tiyatro, şehrin en prestijli kültür noktalarından biridir.
Tarihçe ve İnşa Süreci
Tiyatronun planı Nihat Yücel ve Nahit Uysal tarafından hazırlanmıştır. Yapının temeli, Temmuz 1946'da Lütfi Kırdar'ın İstanbul valisi ve belediye başkanı olduğu dönemde atılmıştır. İnşaat sürecinde cephe kaplamaları için küfeki ve Uzunköprü taşı karıştırılarak estetik bir renk nüansı elde edilmiş, döşemelerinde ise tamamen Uzunköprü taşı kullanılmıştır. 9 Ağustos 1947'deki açılış törenine rağmen tiyatro, son şeklini Ankara Devlet Konservatuvarı yönetmenlerinden Carl Ebert'in sahne tekniğine uygun değişiklikler yapmasıyla almıştır. Tüm noksanları ancak 1950'de tamamlanabilen yapının bu ilavelerle birlikte maliyeti 900.000 TL'yi bulmuştur.
Sahnelenen İlk Eser ve Gelişmeler
Açıkhava Tiyatrosu'nda oynanan ilk eser, Ankara Devlet Tiyatrosu sanatçılarının sergilediği Sofokles'in ünlü Kral Oidipus adlı trajedisidir. 1958 yılına gelindiğinde mekana, İstanbul'un eski belediye başkanlarından Cemil Topuzlu'nun adı verilmiştir. Yakın dönemdeki önemli çevre düzenlemeleri kapsamında; 2009 yılında Lütfi Kırdar Kongre ve Sergi Sarayı ile Cemil Topuzlu Açık Hava Tiyatrosu arasında kalan yoğun trafikli Taşkışla Caddesi tamamen yer altına alınarak bölge yayalaştırılmıştır.
Mimari Özellikleri ve Kapasitesi
Tiyatro mimarisinde, klasik amfitiyatrolarda olduğu gibi, düz bir sahneye bakan yarım daire biçiminde merdiven basamakları halinde yükselen seyirci oturma yerleri (gradenler) yer almaktadır. Toplam 4.532 seyirci kapasitesine sahip olan bu görkemli mekanda, 80 kişilik bir orkestra yeri ile gradenlerin ortasında sinema veya dia gösterimlerinde kullanılan bir projeksiyon yeri bulunur. Sahne alanı, 200-300 figüranın aynı anda serbestçe hareket edebileceği kadar geniş tutulmuş, geçit ve kapılar ise sahnenin aniden boşaltılmasına uygun şekilde tasarlanmıştır.