Hamidiye Saatli Çeşmesi Tarihçesi
Hamidiye Saatli Çeşmesi, Yozgat ilinin Merkez ilçesinde yer alan ve Osmanlı Sultanı II. Abdülhamid'in tahta çıkışının yirmi beşinci yıldönümü vesilesiyle inşa edilmiş olan tarihi bir çeşme ve saat kulesidir. Çapanoğlu Camii'nin doğu cephesinde bulunan ve hazireye bitişik olan bu yapı, meydana ve çarşı yönüne bakacak şekilde konumlandırılmıştır. Bir meydan anıtı niteliği taşıyan yapı, üzerindeki saatten ötürü saatli çeşme olarak da anılır.
Yapım Tarihi Tartışmaları
Çeşmenin kesin yapılış yılı hakkında araştırmacılar ve kurumlar arasında farklı görüşler bulunmaktadır. Meltem Cansever'e göre yapı 1899 yılında inşa edilmişken, Yozgat İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü bu tarihi 1900 olarak belirtmektedir. Araştırmacı Hakkı Acun ise yapının 1901 yılında tamamlandığını savunmaktadır. Yapının orta alınlığındaki kartuşta yer alan 'Sene 19 Ağustos 1316' (Miladi 1 Eylül 1900) ibaresi yapım tarihine dair önemli bir kanıttır.
Mimari Yapısı ve Süslemeleri
Beyaz kesme taştan inşa edilmiş olan beşgen formundaki çeşme, dikey profilli silmelerle beş bölüme ayrılmış olup beş adet lüleye sahiptir. Çeşmenin taşlarının Sarıkaya ilçesinin Azapbaşı Köyü'nden getirildiği söylenmektedir. Yataydaki eğrisel silmelerle üç bölüm halinde tasarlanan yapının orta alanının ortasında Osmanlı arması, yanlarında ikişer satırlık kitabeler bulunmaktaydı. En üstte ise bir niş içinde yuvarlak kadranlı saat ve nişin her köşesinde yuvarlak güneş sembollü süslemeler yer almaktaydı.
Tahribat ve Restorasyon
Tarihi çeşmenin üzerindeki tüm yazı ve motifler 1937 yılında kazınarak silinmiştir. Uzun süre bu şekilde kalan anıt, 2025 yılında restore edilmiştir. Yapılan restorasyon çalışmaları sırasında çeşmenin kitabe ve hatları eski fotoğraflar üzerinden okunarak aslına uygun şekilde tekrar yapıya eklenmiştir.