Hacı Abdullah Lokantası, İstanbul'da hizmet veren en eski ve köklü lokantalardan biridir. Avrupa'da lokantacılık kültürünün genişlediğini fark eden Osmanlı Sultanı II. Abdülhamit'in İstanbul'da da şık bir mekânın açılması arzusu üzerine 1888 yılında Karaköy rıhtımında kurulmuştur. Saray mutfağı aşçılarından Abdullah Efendi liderliğinde kurulan bu tarihi mekan, ilk dönemlerinde resmi olarak "Victoria" adıyla açılmış olsa da, müdavimleri tarafından zamanla kurucusunun ismiyle, yani "Abdullah Efendi Lokantası" olarak adlandırılmıştır. Uzun yıllar boyunca İstanbul'u ziyaret eden yabancı resmi ve özel heyetler bu tarihi mekanda ağırlanmıştır.
Tarihçe ve Taşınma Süreci
Lokanta, 1905 yılında Beyoğlu'na taşınarak İstiklâl Caddesi üzerinde yer alan Rumeli Han'ın zemin katında hizmet vermeye başlamıştır. Abdullah Efendi'nin vefatından sonra işletmeyi oğlu Hikmet Abdullah devralmıştır. Bir dönem Emirgan'da geniş bir bahçe içinde de hizmet sunan lokanta, Hikmet Abdullah'ın ölümünden sonra işletilemeyerek 1980'li yılların sonuna doğru kapılarını kapatmak durumunda kalmıştır.
Usta-Çırak Geleneği ve Hacı Salih Dönemi
Lokantanın en belirgin niteliklerinden biri, çırak olarak işe başlayan personelin zamanla yetiştirilerek usta yapılmasına dayanan geleneksel esnaf kültürüdür. Daha önce Abdullah Efendi Lokantası'nda çalışan Hacı Salih Efendi, 1943 yılında Sadri Alışık Sokağı'nda (eski adıyla Bursa veya Ahududu Sokağı) açtığı "Hacı Salih Lokantası" ile bu köklü geleneği sürdürmüştür. 1958 yılında Ağa Camii yanındaki Sakızağacı Caddesi'ne taşınan bu işletme, Hacı Salih Efendi yaşlandığında çırakları tarafından yönetilmeye devam etmiştir.
Geleneksel Tariflerin Korunması ve Modern Dönem
1982'de Hacı Salih Efendi'nin vefatı sonrası lokanta el değiştirmiş olsa da, 1967'den beri burada çalışan Abdullah Korun ve arkadaşları alkollü işletme düzeninde çalışmak istemeyerek ayrılmış; 1983'te eski menü ve eski usulde çalışmak üzere anlaşarak geri dönmüşlerdir. Lokantanın adı yeniden "Abdullah Efendi Lokantası" olmuş, 1989'da ortaklar işletmenin yarı hissesini, 1994'te ise tamamını satın almıştır. Lokantanın mutfak hafızasında yaklaşık 1500 dolayında geleneksel tarif bulunmakta ve bu tariflerin 150 kadarı dönüşümlü olarak misafirlere sunulmaktadır. Ayrıca 1986 yılından itibaren düzenlenen Birinci Milletlerarası Yemek Kongresi bu lokantada gerçekleşmiş, lokanta 2016 yılında İstanbul Zorlu Center'da ve Ankara'da Orman Genel Müdürlüğü bünyesinde şubeler açmıştır.