Gölciğez Mahallesi'nin Tarihçesi ve Önemi
Gölciğez (veya tarihsel belgelerdeki adıyla Gölceğiz), Erzurum ilinin Pasinler ilçesine bağlı tarihi bir kırsal yerleşim yeridir. Bölgenin geçmişi oldukça köklü olup, antik çağlarda Urartu döneminde "Biani" adıyla anılan Basiani bölgesinin sınırları içerisinde yer almaktadır. Stratejik konumuyla tarih boyunca pek çok medeniyetin ilgisini çeken bölge, 13. yüzyılın başlarında Gürcüler ile Türkler arasında meydana gelen tarihi Basiani Savaşı'na ev sahipliği yapmıştır. Pasinler ve çevresindeki bu tarihi topraklar, uzun süren mücadelelerin ardından 1545 yılında Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir.
Osmanlı Dönemi ve Demografik Yapı
Gölciğez yerleşimi, Osmanlı dönemine ait arşiv kayıtlarında da detaylı bir şekilde belgelenmiştir. 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde yerleşimin adı "Gölciğez" şeklinde geçmektedir. Bu dönemde Hasan Kala kazasına bağlı bir köy olan yerleşimde sadece Müslim nüfus ikamet etmekteydi. İlgili nüfus defterinde 61 erkek nüfus kaydedilmiş olup, kadın nüfusu da dahil edildiğinde köyün toplam nüfusunun yaklaşık 122 kişiden oluştuğu tahmin edilmektedir. O dönemde köyde Hristiyan nüfusun bulunmadığı resmi kayıtlara geçmiştir.
Cumhuriyet Döneminden Günümüze İdari Yapı
Cumhuriyet dönemine gelindiğinde, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde yerleşim "Gölceğiz" (كولجكز) şeklinde kaydedilmiştir. 1935 ve 1940 yılı genel nüfus sayımlarında da aynı isimle anılan köy, Erzurum vilayetinin Hasan Kale kazasının merkez nahiyesine bağlı kalmıştır. 1940 yılında 235 olan nüfusu, 1965 nüfus sayımında 215 kişi olarak kaydedilmiş ve bu nüfusun 85 kişisinin okuma yazma bildiği tespit edilmiştir. 1993 yılında Erzurum'un büyükşehir statüsü kazanmasının ardından, 2012 yılında çıkarılan 6360 Sayılı Kanun kapsamında köyün tüzel kişiliği kaldırılarak Pasinler Belediyesi'ne bağlı kırsal bir mahalleye dönüştürülmüştür.
Coğrafi Konum ve Ulaşım
Deniz seviyesinden 1788 metre yükseklikte (rakımda) bulunan Gölciğez, Doğu Anadolu Bölgesi'nin iklim ve coğrafi özelliklerini taşımaktadır. Mahalle, Erzurum il merkezine 20 km, Pasinler ilçe merkezine de 20 km uzaklıkta yer almaktadır. Pasinler'in kuzeybatı yönünde konumlanan yerleşim, bölgedeki ana arter olan D.100 Erzurum-Ağrı devlet ve uluslararası karayoluna 3,1 kilometrelik stabilize bir köy yolu ile bağlanmaktadır.