Bursa'nın tarihi Kapalıçarşı bölgesinde yer alan Geyve Hanı, 15. yüzyılda Tokat ahilerinden Ahi Bayezıt’ın oğlu Hacı İvaz Paşa tarafından inşa edilmiştir. Yeşil Camii'ye gelir temin etmek amacıyla yaptırılan bu tarihi yapı, Çelebi Mehmet’e armağan edilmiştir. Geçmişte Hacı İvaz Paşa Hanı, Payigâh, Lonca ve Ütücüler Hanı gibi farklı isimlerle de anılan han, Bursa'nın ticaret tarihindeki önemli merkezlerden biridir.
Mimari Özellikleri ve Yapısı
İki katlı bir mimariye sahip olan Geyve Hanı'nın dış duvarları tuğla ve moloz taşı kullanılarak örülmüştür. Yapının kapıları, ayakları ve kemerleri ise bütünüyle tuğla işçiliğiyle şekillendirilmiştir. Kare planlı avlusunun çevresinde revaklar sıralanmakta ve bu revaklar odalara açılmaktadır. Revakların üzeri tonozla, odaların üzeri ise beşik tonozla örtülmüş olup, günümüzde bu tonoz ve kubbelerin üzeri betonla kaplanmıştır. Yapının alt katında yirmi altı, üst katında ise otuz oda yer almaktadır. Alt kattaki odalar ikişer pencereye sahipken, üst kattaki odalarda birer pencere bulunmaktadır.
Detaylar ve Süslemeler
Hanın avlusunun orta kısmında sekizgen bir mermer şadırvan konumlanmaktadır. Yapının saçakları ise üçgen tuğla frizlerle süslenerek estetik bir görünüm kazandırılmıştır. Güney, kuzey ve batı yönlerinde olmak üzere toplam üç girişi bulunan handa, tarihi kayıtlara göre bir mescit yer almaktaydı. Bu mescidin diğer Bursa hanlarında olduğu gibi şadırvanın üzerinde yer aldığı tahmin edilse de tarihçi-yazar Ekrem Hakkı Ayverdi, batı kapısının karşısındaki odanın mescit olduğunu belirtmektedir.
Tarihi Süreç ve Günümüzdeki Durumu
Geyve Hanı, tarihi boyunca 1647, 1699, 1742 ve 1775 yıllarında çeşitli onarımlardan geçmiştir. Tarihindeki en büyük tehlikeyi ise 1958 yılında yaşanan büyük yangında atlatmıştır. Yangından sonra ayakta kalan yapı, 2014 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne dahil edilen “Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğu'nun Doğuşu” Dünya Miras Alanı'nın bileşenlerinden biri olan Yeşil Külliye yapılarının arasında yer almıştır. Günümüzde ise han, genellikle toptan tekstil ürünleri satan esnaflar tarafından ticari faaliyetler için kullanılmaktadır.