Fidan Han'ın Tarihçesi ve Önemi
Bursa'nın merkezinde, Çarşı ve Hanlar Bölgesi'nde, Tuzpazarı aksı üzerinde yer alan Fidan Han (Mahmut Paşa Hanı), 15. yüzyılda Fatih Sultan Mehmet döneminin sadrazamlarından Mahmut Paşa tarafından yaptırılmıştır. İstanbul'daki Mahmutpaşa Külliyesi'ne gelir getirmesi amacıyla inşa ettirilen bu tarihi yapı, geçmişte Saman Pazarı olarak bilinen alanda kurulduğu için Saman Pazarı Hanı adıyla da anılmıştır. Yapının günümüzdeki adı olan "Fidan Han" ise bir dönem burada fidan satışı yapılmış olmasından gelmektedir.
Mimari Özellikleri ve Yapısal Detayları
İki katlı bir mimariye sahip olan Fidan Han'ın alt katında 48, üst katında ise 50 oda bulunmaktadır. Odaların ön kısımları revaklarla çevrilidir; bu revaklardan alt kattakiler tonoz ile, üst kattakiler ise kubbe ile örtülmüştür. Duvarları tuğla ve kesme küfeki taşı işçiliğiyle inşa edilmiş olan hanın, 46×42 metre ebadında geniş bir avlusu mevcuttur. Avlunun tam ortasında 12 köşeli bir şadırvan ve bu şadırvanın üzerinde 12 sütunla yükseltilmiş 12 köşeli bir mescit yer almaktadır.
Geçmişten Günümüze Ulaşan Kapıları ve Onarımlar
Tarihi hanın orijinalinde iki adet kapısı bulunmaktaydı. Bunlardan biri güney yönündeki cümle kapısı, diğeri ise doğu yönünde yer alan ahırlar bölümünün kapısıdır. Ancak günümüze bu kapılardan yalnızca güney yönündeki cümle kapısı ulaşabilmiştir. Tarih boyunca önemli süreçlerden geçen Fidan Han; 1561, 1603, 1656 ve 1760 yıllarında onarım görmüştür.
Bugünkü Kullanımı ve Sosyal Yaşam
Yakın dönemde yeniden restore edilerek içindeki dükkanları hizmete açılan han, bugün de ticari hareketliliğini korumaktadır. Hanın içinde ve çevresinde ağırlıklı olarak perde işi yapan dükkanlar faaliyet göstermektedir. Hanın geniş avlusu ise ziyaretçilerin dinlenebileceği bir çay bahçesi olarak hizmet vermektedir.