Erzincan Beyliği'nin Kuruluşu ve Bağımsızlık Süreci
Erzincan Beyliği (Erzincan Emirliği veya Mutahharten Beyliği), Eretna Beyliği sınırları içerisinde yer alan Erzincan'da, yönetici Pir Hüseyin'in 1379 yılında ölümü üzerine kurulmuştur. Pir Hüseyin'in vefatının ardından yönetimi ele geçiren Mutahharten Bey, aynı yıl kendi adına para bastırıp hutbe okutarak bağımsızlığını ilan etmiştir. Eretna Beyliği hükümdarı Alâaddin Ali Bey, yönetimi geri almak için barışçıl yollar denemiş ve Mutahharten Bey üzerine askeri kuvvet göndermiş olsa da başarılı olamamıştır. Alâaddin Ali Bey'in 1380 yılındaki ölümü sonrasında Mutahharten Bey, Eretna Beyliği'ne karşı Dulkadiroğulları Beyliği ve Akkoyunlular ile ittifak arayışlarına girmiştir.
Bölgesel Mücadeleler ve İttifaklar
Eretna Beyliği'nin sona ermesiyle 1381 yılında Kadı Burhaneddin Ahmed Devleti kurulmuştur. Bu yeni devlet ile Erzincan Beyliği arasında 1385 yılına kadar yoğun çarpışmalar ve mücadeleler yaşanmış, sonrasında ise iki taraf arasında bir dostluk anlaşması imzalanmıştır. Mutahharten Bey, 1388 yılında Sivas'ı ele geçirmek amacıyla çevredeki bazı beylerle ittifak kurarak harekete geçmiş ancak Kadı Burhanettin'in Sivas'a dönmesi nedeniyle bu girişimden bir sonuç elde edememiştir. Erzincan Beyliği, 1393 yılına kadar Karakoyunlular ile ittifakını sürdürmüştür. Aynı yıl Timur'un Anadolu'ya yöneleceği kesinleşince, Mutahharten Bey bizzat Timur'un yanına giderek ona bağlılığını bildirmiştir.
Osmanlı ve Timur Arasındaki Denge Siyaseti
Kadı Burhaneddin'in 1398 yılında Akkoyunlu hükümdarı Kara Yülük Osman Bey tarafından yenilerek öldürülmesiyle Erzincan Beyliği askeri açıdan rahat bir nefes almıştır. Ancak Osmanlı Padişahı Yıldırım Bayezid'ın Kara Yülük Osman Bey'i mağlup edip Sivas'ı ele geçirmesi, Osmanlı İmparatorluğu ile Erzincan Beyliği'ni doğrudan komşu haline getirmiştir. Yıldırım Bayezid'in kendisine tabi olması yönündeki taleplerini reddeden Mutahharten Bey, Timur ile birleşerek 1400 yılında Sivas'ın Moğol kuvvetlerince işgal edilmesine destek vermiştir. Bunun üzerine bölgeye ilerleyen Osmanlı ordusu Erzincan'ı işgal etmiş, Mutahharten Bey'in makamına dokunulmamış ancak beyliğin Osmanlı'ya tabi olduğu ilan edilerek ailesi Bursa'ya rehin götürülmüştür.
Ankara Muharebesi ve Beyliğin Sonu
Uğradığı bu muameleyi Timur'a bildiren Mutahharten Bey, 1402 yılındaki tarihi Ankara Muharebesi'nde Timur'un safında Osmanlı ordusuna karşı savaşmıştır. Savaş sırasında Tatarların Osmanlı safından ayrılarak Timur ordusuna katılması sürecinde aktif rol oynamıştır. Ankara Muharebesi'nden sonra Erzincan'a dönen Mutahharten Bey, bir yıl sonra (1403 yılında) hayatını kaybetmiştir. Mutahharten Bey'in ölümünü takip eden yıllarda yönetimin seyri tam olarak bilinemese de, 1410 yılına gelindiğinde beyliğin başında torunu Şeyh Hasan bulunuyordu. Aynı yıl Karakoyunlular hükümdarı Kara Yusuf, Erzincan'ı 45 gün süren çetin bir kuşatmanın ardından ele geçirmiş; böylece beylik tamamen Karakoyunluların kontrolüne girerek tarih sahnesinden çekilmiştir.