İzmir'in Çeşme ilçesine bağlı kırsal bir mahalle olan Ildır, antik dönemdeki adı Erythrai ile bilinmektedir. Yunancada "kırmızı" anlamına gelen Erythros sözcüğünden türediği düşünülen bu adın, bölge toprağının kırmızı renginden dolayı "Kızıl Kent" anlamında kullanıldığı sanılmaktadır. Bir başka varsayıma göre ise kent adını, kurucusu olan Giritli Rhadamanthes'in oğlu Erythros'tan almıştır. Bölgede gerçekleştirilen araştırmalar ve ele geçen bulgular, yörede ilk yerleşimin Tunç Çağı'ndan bu yana kesintisiz olarak devam ettiğini göstermektedir.
Tarihsel Süreç ve Yönetim Yapısı
İkinci kolonileşme döneminde kent, Atina Kralı Kadros soyundan gelen Knopos'un yönetimi altındaydı. Başlangıçta krallıkla yönetilen kent, sonraları yine kral soyundan gelen fakat halk tarafından seçilen Basileuslar tarafından yönetilmiştir. Ion kentlerinin kurduğu dinsel ve siyasal bir birlik olan Panionion'a katılan Erythrai, Pythagoras ile kısa süreli bir tiranlık dönemi yaşamış; bu dönemde üretip dışarı sattığı değirmen taşlarıyla ekonomik önem kazanmıştır. Lidya ve Pers egemenliğinin ardından, M.Ö. 334 yılında Büyük İskender'in bölgeye gelişiyle kent bağımsızlığını kazanmıştır. İskender'in ölümünün ardından Pergamon (Bergama) Krallığı'na bağlanan Erythrai, M.Ö. 133 yılında Roma İmparatorluğu sınırları içerisinde özgür bir kent statüsü kazanmıştır.
Kentin Altın Çağı ve Ünü
Roma İmparatorluğu dönemi boyunca Erythrai; kaliteli şarabı, keçileri, değirmen taşları ve ünlü kadın kahinleri Sibyl ile Herophile ile ün kazanmıştır. Ancak M.Ö. 1. yüzyılda yaşanan depremler, savaşlar ve Romalı komutanların gerçekleştirdiği yağmalar neticesinde kent büyük bir yıkıma uğramıştır. 16. yüzyıldan sonra bölge "Ilderen" ve "Ildır" adlarıyla anılmaya başlanmıştır. 1530 tarihli 166 Numaralı Tahrir Defterinde adı "Ildırı" olarak ve bir köy statüsünde geçmektedir. 1890 yılı kayıtlarındaki ismi ise "Lithrí"dir. Mübadele ile bölgeye Slavca konuşan Vodinalılar ve Karacaovalılar iskân edilmiştir. 1984 yılında büyükşehir olan İzmir'de, 2012 yılında çıkarılan 6360 Sayılı Yasa ile köy tüzel kişiliği kaldırılarak Çeşme Belediyesi'nin bir mahallesi haline getirilmiştir.
Arkeolojik Kazılar ve Kalıntılar
Kentteki ilk arkeolojik kazı çalışmaları 1963-1966 yılları arasında Prof. Hakkı Gültekin ve sonraları Prof. Ekrem Akurgal tarafından yürütülmüştür. Kazılarda, M.Ö. 3. yüzyıl sonlarında yapıldığı tahmin edilen akropolün kuzey yamaçlarındaki antik tiyatro toprak altından kısmen çıkarılmış ancak restorasyon çalışmaları yarım kalmıştır. Akropolün en yüksek düzlüğünde gerçekleştirilen araştırmalarda Athena tapınağına ait kalıntılar bulunmuş ve şehrin etrafının 5 kilometre uzunluğunda surlarla çevrili olduğu anlaşılmıştır. Akropolde elde edilen M.Ö. 6. ve 7. yüzyıldan kalma çanak, çömlek, taş ve topraktan figürler, Erythrai şehrinin bilinen en eski tarihi buluntularıdır.
Coğrafi Konum ve Ulaşım
Ildır, İzmir il merkezine 81 km, Çeşme ilçe merkezine ise 27 km uzaklıkta yer almaktadır. İlçenin kuzeydoğusunda, Ildır Körfezi ile Gerence Körfezi arasında bulunan mahalle, Kiraz Burnu'nu da sınırları içine alır. Ulaşım açısından D.300 Çeşme-İzmir devlet yoluna Yalı ve Reisdere mahalleleri üzerinden 14,5 kilometrelik bir köy yoluyla bağlıdır. Ayrıca D.505 Karaburun-İzmir devlet yoluna Balıklıova üzerinden 15 kilometrelik bir köy yoluyla ulaşım sağlanmaktadır.