Mersin ilinin Erdemli ilçesine bağlı tarihi bir sahil mahallesi olan Ayaş, Akdeniz kıyısında uzanan köklü geçmişi ve doğal güzellikleriyle dikkat çekmektedir. Mersin il merkezine 55 kilometre, Erdemli ilçe merkezine ise 18 kilometre mesafede konumlanan bu özel yerleşim yeri, içinden geçen D.400 devlet kara yolu sayesinde oldukça kolay ulaşılabilir bir noktadadır. Coğrafi olarak sahil şeridi boyunca uzanan belde, 2020 yılı verilerine göre 2.293 kişilik bir nüfusa sahiptir.
Bölgenin tarihi kökenleri, ilk çağlarda yan yana yer alan bir sahil beldesi ile bir adaya dayanmaktadır. O dönemde sahildeki yerleşimin adı Sebaste iken, adanın adı ise Elaiussa olarak anılmaktaydı. Roma İmparatorluğu tarafından bölge valiliğine getirilen Kapadokya kralı Archelaus, bu ada üzerinde görkemli bir saray yaptırmıştır. Zamanla dalga hareketlerinin etkisiyle ada ile kara arasındaki boşluk dolmuş, adanın ana karaya bağlanmasıyla belde her iki ismi birleştirerek anılmaya başlanmıştır. Ancak daha batıda yer alan Korikos limanının önem kazanmasıyla birlikte Ayaş eski parlak günlerini kaybetmiştir.
Tarihsel Dönemler ve Arkeolojik Keşifler
Haçlı seferleri sonrasında Kilikya Ermeni Krallığı yönetimine geçen Ayaş, 13. yüzyılda Ermeni Krallığı ile Karamanoğlu Beyliği arasındaki egemenlik mücadelelerine ve savaşlara sahne olmuştur. Günümüzde, bölgenin zengin tarihi mirasını gün yüzüne çıkarmak amacıyla İtalyan bir arkeoloji ekibi tarafından yürütülen kazı çalışmaları kapsamında antik bir tiyatro, hamam, tarihi konutlar, kilise kalıntıları ve eski liman tesisleri ortaya çıkarılmıştır. İdari yapısı zaman içinde değişen yerleşim, 14 Kasım 1998'de belediye statüsü kazanmış, 2012 yılında kabul edilen 6360 sayılı kanunla ise belediye hizmetleri Erdemli Belediyesine aktarılarak mahalle statüsüne bürünmüştür.
Turizm, Ekonomi ve Plajlar
Ayaş ve çevresinde yer alan son derece bitek ve verimli arazilerde her türlü meyve ve sebze yetiştiriciliği yapılmaktadır. Ancak bölgenin en temel ve önemli gelir kaynağını turizm sektörü oluşturmaktadır. Yerli ve yabancı turistlerin uğrak noktası olan beldede, deniz keyfi yapılabilecek Merdivenkuyu ve Yemişkumu adlarında iki büyük plaj bulunmaktadır. Turizmin gelişmesiyle birlikte pansiyonculuk sektörü önemli bir ilerleme kaydetmiş, ayrıca sahil şeridinde çok sayıda yazlık site inşa edilmiştir. Ziyaretçiler için bölgenin yakınlarında yer alan Paşa Türbesi de görülmeye değer tarihi yapılar arasında yer almaktadır.