Ekeki Kilisesi (Gürcüce: ექექის ეკლესია), Erzurum ilinin Tortum ilçesinde, eski adıyla Ekeki, yeni adıyla Vişneli köyünde bulunan tarihi bir Gürcü kilisesidir. Tarihsel Tao bölgesinde yer alan bu yapının, Ekeki Manastırı'nın ana kilisesi olduğu sanılmaktadır.
Tarihçe ve Camiye Dönüştürülmesi
Ekeki Kilisesi, 9. yüzyılda düzgün kesme taşlardan inşa edilmiş haç planlı ve kubbeli bir yapıydı. 1917 yılında kiliseyi görmüş olan Ekvtime Takaişvili’nin yazdıklarına göre o tarihte yapı cami olarak kullanılıyordu. Camiye dönüştürüldüğü dönemde içi yeni sıvanmış ve beyaza boyanmış olduğundan kilisenin duvar resimleri tamamen kapanmıştı. Tortum Kalesi'nin yakınındaki bu kilise, 1960'ların başında yıkılmış ve yerine bir cami inşa edilmiştir. Kilisenin bazı taşları ise yeni caminin yapımında kullanılmıştır.
Mimari ve Yapısal Özellikleri
Kilisenin içi 9.05 x 6.55 metre boyutlarında dikdörtgen bir plana sahipti. Sunağın yer aldığı doğu cephesinde üç apsisi bulunmaktaydı. Kubbe kasnağı ve bazı pencerelerin üst kısmı renkli taşlarla süslenmişti. Kilisenin güneyden ve kuzeyden iki kapısı bulunuyorken, yapı camiye çevrildiğinde güney kapısı örülerek kapatılmıştı. Doğudaki bütün pencereleri kabartmalarla bezeli olan yapı, dönemin dikkat çekici işçiliğini barındırıyordu.
Yazıtlar ve Adanışı
Kilisede Gürcüce yazıtların yanı sıra Yunanca yazıtlar da yer almaktaydı. Gürcüce yazılmış olan "Aziz Nikola" yazıtında "K" harfinin Gürcü alfabesinden değil de Yunan alfabesinden alınmış olması dikkat çekicidir. Takaişvili bu durumu, Gürcüce yazan kişinin dili iyi bilmemesine bağlamaktadır. Bozuk bir dille yazılmış olmalarına rağmen bu Yunanca ve Gürcüce yazıtlar kilisenin Meryem Ana'ya adandığını göstermektedir. Ayrıca, Ekeki Kilisesi'nin batı tarafında bulunan ve içinde Yunanca yazıtlar barındıran yapının Ekeki Manastırı'nın küçük kilisesi olabileceğine dair görüşler bulunmaktadır.