Kahramanmaraş'ın Tarih Öncesi Mirası: Domuztepe Höyüğü
Kahramanmaraş il merkezinin yaklaşık 32 kilometre güney-güneydoğusunda, Pazarcık ilçesine bağlı Emiroğlu Köyü sınırlarında yer alan Domuztepe Höyüğü, Anadolu'nun ve Yakın Doğu'nun en önemli Neolitik yerleşimlerinden biridir. Aksu Nehri'nin doğu kıyısında, verimli Maraş Ovası'nda konumlanan bu tarihi tepe, yaklaşık 18 hektarlık geniş bir alana yayılmakta ve 12 metre yüksekliğe ulaşmaktadır. Arkeolojik literatürde, kazı başkanlarından Elizabeth Carter tarafından Kahramanmaraş'ın kısaltması kullanılarak "KM 97" olarak da adlandırılan höyük, tarihin derinliklerine ışık tutan eşsiz katmanlara sahiptir.
Arkeolojik Kazılar ve Keşif Süreci
Höyük, ilk kez 1993 yılında Kahramanmaraş Arkeolojik Yüzey Araştırmaları sırasında Elizabeth Carter tarafından saptanmıştır. 1995 yılında gerçekleştirilen sistematik yüzey toplamasının ardından, kazı çalışmaları 1996 yılında Kahramanmaraş Müzesi ile Kaliforniya Los Angeles Üniversitesi'nden (UCLA) E. Carter ve Stuart Campbell başkanlığında, Manchester Üniversitesi'nden bir ekibin katılımıyla başlatılmıştır. Ankara'daki British Institute'ün maddi desteğiyle yürütülen bu bilimsel çalışmalar, bölgenin tarih öncesi dönemlerdeki sosyal ve kültürel yapısını gün yüzüne çıkarmıştır.
Gizemli Yapılar: Kızıl Teras ve Ölüm Çukuru
Domuztepe kazılarında en dikkat çekici mimari buluntulardan biri, doğu-batı yönünde uzanan kırmızı kilden inşa edilmiş "Kızıl Teras"tır. Yaklaşık 75 metre uzunluğunda olduğu düşünülen bu teras, 4 metre genişliğinde olup kuzey ve güney sınırları taş sıralarıyla belirlenmiştir. Terasın hemen bitişiğinde ise 3 metre çapında ve 1,5 metre derinliğinde "Ölüm Çukuru" adı verilen büyük bir gömü alanı bulunmuştur. Bu çukurda eklemlerinden ayrılmış yaklaşık 3 bin insan kemiği, en az 40 insan kafatası, hayvan kemikleri ve çanak çömlek parçaları ele geçirilmiştir. Kemiklerdeki etlerin ayıklanmış olması, yerleşmede o dönemde bir ritüel veya yamyamlık geleneğinin var olabileceğine işaret eden önemli bir bulgu olarak yorumlanmaktadır.
Tarihin En Eski Yaşam Ağacı Sembolü ve Eşsiz Sanat Eserleri
Domuztepe Höyüğü, insanlık tarihi açısından son derece önemli bir sembolik keşfe de ev sahipliği yapmaktadır. Höyükte bulunan ve MÖ 7000 yıllarına tarihlenen bir buluntu, bilinen en eski "yaşam ağacı" sembolü olarak kayıtlara geçmiştir. Bunun yanı sıra kazılarda, çok düzgün pişirilmiş kahverengi, siyah, portakal ve kırmızı-kahverengi boya bezemeli tipik Halaf çanak çömlekleri ile üzerinde el ele tutuşup sağa doğru dans eden uzun etekli, saçları yapılı kadınların tasvir edildiği benzersiz kaplar bulunmuştur. Yerleşimde çakmak taşı ve obsidiyen gibi hammaddeler kullanılarak üretilen yontmataş endüstrisinin geliştiği, halkın tarım, hayvancılık (özellikle domuz yetiştiriciliği) ve avcılıkla geçindiği tespit edilmiştir.