Dolunay, Diyarbakır ilinin Lice ilçesine bağlı, tarihi derinliği ve coğrafi özellikleriyle dikkat çeken bir mahalledir. Yerel halk tarafından Zazaca ismiyle Zengê olarak bilinen bu köy, Hazro ilçesinin köyleri ile komşu olup, yaklaşık 15 ila 30 kilometrekarelik bir yüzölçümüne yayılmıştır. Mahallenin yerleşim düzeni ve geniş arazileri, bölgedeki geleneksel kırsal yaşamın izlerini taşımaktadır.
Tarihçesi ve Osmanlı Dönemi Kayıtları
Köyün tarihi oldukça eskilere dayanmaktadır. 1567 tarihli Osmanlı tahrir defterinde köyün adı Zengilü olarak kaydedilmiştir. Bu tahrir defterindeki kayıtlara göre köy ahalisinde yaşayan Müslümanların adları; Şemseddin b. Mehmed, Süleyman veledeş, Ali b. Ömer, Vedo b. Şems ve Mehmed b. Şems olarak resmi belgelere geçmiştir. Bu bilgiler, mahallenin yüzyıllar öncesine uzanan köklü geçmişini ve demografik yapısını kanıtlamaktadır.
Ekonomik Faaliyetler ve Meşhur Zengê Tütünü
Dolunay Mahallesi'nin başlıca geçim kaynağını, yıllık faaliyetler çerçevesinde yürütülen küçükbaş ve büyükbaş hayvancılık oluşturmaktadır. Bunun yanı sıra tarımsal faaliyetler de köylülerin önemli gelir kaynakları arasındadır. Tarımsal üretimin başında tütün ve kenevir hasadının yapılması gelmektedir. Özellikle "Diyarbakır tütünü" olarak nitelendirilen meşhur tütünün ana yurdu olan Zengê tütünü bu köyde üretilmektedir. Farklı jeolojik dönemlerden kalma toprak kalıntıları, kaya parçaları ve jeolojik altyapısı sayesinde köyde çeşitli tarım ürünleri yetiştirilebilmektedir.
Coğrafi Konum, İklim ve Zengin Doğa
Coğrafi olarak Diyarbakır il merkezine 80 kilometre, Lice ilçe merkezine ise 50 kilometre uzaklıkta yer alan Dolunay, coğrafi konumu gereği Alp-Himalaya dağlarının uzantısı olan Güneydoğu Toroslar dağ sisteminin kuzeydoğusunda yer alır. Bu konumu nedeniyle köyde Güneydoğu ikliminden ziyade sert bir Doğu Anadolu iklimi hakimdir. Köyün yeraltı su potansiyeli oldukça yüksek olup, dağdan gelen yüksek pH derecesine sahip suları içilebilmektedir. Bitki örtüsü meşe ağaçları ile çevrili olup daha çok pösodamaki bitki örtüsü gözlemlenir. Ayrıca mahallede kavak, badem ve ceviz ağaçlarının sayısı da oldukça fazladır.
Nüfus Yapısı ve Demografi
Mahallenin nüfus verileri yıllara göre değişkenlik göstermiştir. 1997 yılında 443 olan nüfus, 2000 yılında 300, 2007 yılında ise 280-310 aralığında seyretmiştir. 2017 yılında yaklaşık 660 olan köy nüfusu, yurt dışına verilen göçlerin geri dönmesiyle birlikte artış kaydetmiştir. 2023 yılı seçim tutanaklarında 445 kişinin oy pusulasında isminin yer aldığı belirtilmiş olup, 18 yaş altı nüfus ile birlikte tahmin edilen köy nüfusu 915 kişiden oluşmaktadır. 2025 yılı itibarıyla ise köy nüfusunun 923 kişi olduğu bilinmektedir.