Doğu Anadolu Gözlemevi (DAG), Türkiye'nin Erzurum ilinde yer alan astronomik gözlemevidir. Palandöken ilçesine bağlı Konaklı Mahallesi'ndeki 3.170 metre (10.400 ft) yüksekliğe sahip Karakaya Tepeleri'nde 2012 yılında inşa edilmeye başlanmıştır. Atatürk Üniversitesi bünyesinde hayata geçirilen gözlemevi, 4 metre (13 ft) çapıyla Türkiye'nin en büyük ve ilk kızılötesi teleskobuna ev sahipliği yapacaktır.
Coğrafi Özellikleri ve Konum Avantajları
Gözlemevi yerleşkesi olarak planlanan Karakaya Tepeleri'nin Atatürk Üniversitesi'ne esas tahsis işlemleri tamamlanmıştır. Karakaya Tepeleri, Erzurum şehir merkezine ve Erzurum Havalimanı'na doğrusal olarak yaklaşık 20 km, Atatürk Üniversitesi yerleşkesine ise yaklaşık 10 km uzaklıktadır. Erzurum şehrini doğrudan görmeyen ve şehirle arasında yaklaşık 2500 m yüksekliğinde tepeler bulunan gözlemevi, ışık kirliliğinden uzaktır. Bölgenin düşük nem oranı, rüzgar hızı ve yönündeki kararlılığı ile açık gece sayısı coğrafyanın astronomik cazibesini ve kızılötesi gözlem potansiyelini artırmaktadır.
Proje Aşamaları ve Altyapı
Kalkınma Bakanlığı ve Atatürk Üniversitesi desteğiyle Atatürk Üniversitesi Astrofizik Araştırma ve Uygulama Merkezi (ATASAM) bünyesinde yürütülen DAG Projesi 3 aşamadan oluşmaktadır. İlk aşama teleskop, kubbe, binalar ve altyapısıyla gözlemevi kurulmasını (2012 - 2019); ikinci aşama Odak Düzlemi Aygıtları'nın alımı ve Optik Laboratuvarı kurulmasını (2016 - 2019); üçüncü aşama ise Ayna Kaplama Sistemi'ni (AKS) (2018 - 2020) kapsamaktadır.
Projenin Hedefleri ve Önemi
DAG Projesi ile Türkiye'nin uzay bilimleri ve teknolojileri konusunda ihtiyaç duyduğu insan gücünü yetiştirmeyi, bilimsel alanda uluslararası iş birliklerini geliştirmeyi ve ülkemizin en büyük ölçekli teleskobuna sahip olmayı hedeflemektedir. Ayrıca bölgenin tarih, kültür, kış turizmi ve spor alanlarında tanıtılmasına ve Erzurum'un bilimsel bir kongre merkezi haline getirilmesine katkı sunması öngörülmektedir.