Diyadin'in Tarihsel Geçmişi ve Kökeni
Ağrı ilinin en eski yerleşim alanlarından biri olan Diyadin, tarihte Daudyana adıyla anılmaktadır. Zengin bir geçmişe sahip olan bu bölge; sırasıyla Arsaklı, Selçuklu, İlhanlı, Karakoyunlu, Safevi ve Osmanlı egemenlikleri altında kalmıştır. 1514 yılındaki Çaldıran Savaşı ve nihayetinde 1578 yılındaki Osmanlı-İran Savaşı sonrasında Van bölgesi ile birlikte Osmanlı İmparatorluğu topraklarına katılmıştır. Aynı yıl Van Beylerbeyliğine bağlanan Beyazıt Sancağı'nın bir kazası haline gelen Diyadin, 1744 yılında ise sancağın diğer dört kazası ile birlikte Erzurum Beylerbeyliğine bağlanmıştır. I. Dünya Savaşı sırasında yaklaşık üç yıl boyunca Rus işgali altında kalan ilçe, 14 Nisan 1918 tarihinde yeniden Türk yönetimine girmiştir.
Bölgedeki Antik Kentler ve Tarihi Kalıntılar
Diyadin ilçesi ve yakın çevresi, geçmişten günümüze ulaşan çok sayıda antik yerleşime ve tarihi kalıntıya ev sahipliği yapmaktadır. Bu tarihi mirasın en önemli ve dikkat çeken yapıları arasında savunma mimarisiyle öne çıkan Diyadin Kalesi, bölgenin kültürel ve yerleşim geçmişini yansıtan Meya köyü harabeleri ve şehri ile bölgenin bir diğer önemli savunma noktası olan Tokluca Kalesi yer almaktadır. Ayrıca ilçede tarihi öneme sahip Meya Mağaraları da bulunmaktadır.
Şifalı Diyadin Kaplıcaları ve Doğal Oluşumlar
İlçe merkezinin 5 kilometre güneyinde yer alan Diyadin kaplıcaları; Yılanlı, Davud, Köprü, Tunca ve Özdenler olmak üzere beş ana bölüme ayrılmaktadır. Binlerce seneden beri aktif olarak kullanılan bu şifalı suların etrafındaki ilk tesisler, Akkoyunlu Beyi Uzun Hasan'ın oğlu Ziyaeddin Bey tarafından yaptırılmıştır. Kaplıcalar içerisindeki Davut ve Köprü çermikleri, su özellikleri bakımından birbirlerine büyük benzerlik gösterirler. Bu çermiklerden biri olan Köprü çermiğinin tortuları, zamanla Murat Nehri üzerinde birikerek nehir üzerinde eşsiz bir doğal köprü meydana getirmiştir. Demir, kükürt, sülfat, kalsiyum ve bikarbonat bakımından son derece zengin olan bu kaplıcaların su sıcaklığı 60 ila 70 derece arasında değişmektedir.
Coğrafi Yapı ve Rakım Bilgileri
Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Diyadin ilçesinin toplam yüzölçümü 1.351 kilometrekaredir. Deniz seviyesinden oldukça yüksek bir konumda yer alan ilçenin ortalama yüksekliği (rakım) ise 1.935 metre olarak ölçülmüştür. Bu coğrafi konum, zengin su kaynakları ve tarihi doku ile birleşerek ilçeye benzersiz bir nitelik kazandırmaktadır.