Tarihçe ve Kuruluşu
Kütahya'da yer alan ve halk arasında Takkeciler ya da Takvâcılar Camii olarak da bilinen Demirtaşpaşa Camii, şehrin en köklü tarihi ibadethanelerinden biridir. Yapı, 1389 yılında Sarı Timurtaş Paşa tarafından Kütahya muhafızlığı görevi sırasında inşa ettirilmiştir.
Tarihsel Ziyaretler ve 18. Yüzyıl Onarımları
Ünlü seyyah Evliya Çelebi, 1672 senesinde Kütahya'yı ziyareti sırasında bu camiden bahsetmiştir. Seyahatnamesinde, caminin cemaatinin son derece çok olduğunu ve müezzin mahfili altında bulunan süslenmiş iki ağaç sütunun dillerle tarif edilemeyecek kadar güzel olduğunu yazmıştır. Zaman içinde yıpranan yapı, 1761 senesinde Anadolu Eyaleti valisi Silahdar Mehmed Paşa tarafından kapsamlı bir şekilde tamir ettirilmiştir. Bu onarım çalışmaları kapsamında camiye bir minare ile abdest muslukları eklenmiş ve vakfı da artırılmıştır. Silahdar Mehmed Paşa, Aralık 1764'te caminin vakfiyesini düzenleyerek vakfın kaymakam ve nazırlığına Kütahya'da Muhyi zade ailesinin ceddi olan müderris Abdurrahman Muhiddin Efendi'yi getirmiştir.
19. Yüzyıl Yenilemeleri
Cami, 1834 ve 1836 yıllarında Kütahya valisi Dilaver Paşa tarafından tekrar onarılmıştır. Bu çalışmalar, son cemaat yeri olarak nitelendirilen bir dehlizle başlamış ve dehlizin üstü ahşap bir tavanla kapatılmıştır. Cami daha sonra 1839 senesinde Kütahya müaccelât nazırı Sâlih Efendi'nin marifetiyle adeta yeniden yapılırcasına köklü bir şekilde tamir edilerek korunmuştur.
Mimari Yapısı ve Özellikleri
Demirtaşpaşa Camii'nin merkezi sahanlığı, üzerinde dört pencere bulunan 9 metrelik bir kasnak kubbe ile örtülüdür. Caminin günümüze ulaşan girişi ve avlu kapısı ilk inşa edilen orijinal binadan kalmıştır. Girişin ahşap kapı kanatları ise 16. yüzyıl işçiliğini yansıtmaktadır. Avlu kapısının etrafı basit istalaktitli ve yapraklı süslemelerle donatılmış olup, kemer taşları kabartmalıdır.