Ankara'nın Altındağ ilçesinin Ulus semtinde yer alan Cumhuriyet Müzesi, Türkiye Cumhuriyeti'nin siyasi ve mimari tarihine tanıklık eden en önemli yapılardan biridir. 1923 yılında mimar Vedat Tek tarafından inşa edilen bina, başlangıçta Cumhuriyet Halk Fırkası binası olarak tasarlanmıştır. Ancak I. Türkiye Büyük Millet Meclisi binasının yetersiz kalması üzerine, 18 Ekim 1924 tarihinde II. Türkiye Büyük Millet Meclisi binası olarak hizmete açılmıştır.
Cumhuriyet Tarihinin Dönüm Noktası
II. TBMM Binası, 1924 yılından 27 Mayıs 1960 Askerî Darbesi'ne kadar meclis olarak kullanılmaya devam etmiştir. Bu tarihi bina, Türkiye'nin yakın tarihi açısından kritik gelişmelere sahne olmuştur. Atatürk ilke ve devrimlerinin gerçekleştirildiği, çağdaş yasaların çıkarıldığı, önemli antlaşmaların yapıldığı ve çok partili sisteme geçişin sağlandığı Genel Kurul Salonu bu yapının kalbini oluşturmaktadır. Ayrıca Mustafa Kemal Atatürk, 15-20 Ekim 1927 tarihleri arasında 6 gün boyunca 36 saat 33 dakika süren Büyük Nutuk konuşmasını bu salonda okumuştur.
Müze Teşkil Edilmesi ve Restorasyon Süreçleri
Meclisin 1961 yılında tamamlanan modern binasına taşınmasının ardından yapı, CENTO Genel Merkezi olarak kullanılmak üzere tahsis edilmiştir. CENTO'nun kaldırılması üzerine Kültür Bakanlığı'na devredilen binanın ön tarafı Cumhuriyet Müzesi olarak düzenlenirken, arka tarafı ise Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü'nün hizmet binası olarak kullanılmıştır. Yapılan restorasyonların ardından 30 Ekim 1981'de Cumhuriyet Müzesi adıyla ziyarete açılan bina, 1985'te ziyarete kapatılarak teşhir çalışmaları başlatılmış ve Ocak 1992'de tekrar ziyarete açılmıştır. Ağustos 2001'de restorasyon ve teşhir düzenlemeleri amacıyla yeniden kapatılan müze, 29 Ekim 2008 tarihinde tekrar kapılarını açmıştır.
Zengin Koleksiyon ve Mimari Yapı
Mimar Vedat Tek tarafından bodrum kat üzerine iki kat olarak kesme taştan inşa edilen yapının tavanı Selçuklu ve Osmanlı motifleriyle örülmüştür. Kemerleri, saçakları ve çinileriyle Cumhuriyet dönemini yansıtan müzenin girişinin sağındaki odalarda ilk üç cumhurbaşkanı olan Mustafa Kemal Atatürk, İsmet İnönü ve Celal Bayar'a ait eşyalar ile mecliste kullanılan eşyalar sergilenmektedir. Müze giriş kapısının karşısındaki Genel Kurul salonunda ise 116 tane milletvekili sırası bulunmaktadır.