Çukuryayla, Erzurum ilinin Tekman ilçesine bağlı, 2145 metre rakımda konumlanmış tarihi ve coğrafi öneme sahip bir kırsal mahalledir. Doğu Anadolu Bölgesi'nin bu özgün yerleşimi, kendine has coğrafi yapısı ve yüksek rakımıyla dikkat çekmektedir. Günümüzde idari olarak muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilen mahalle, bölgenin kırsal yaşam kültürünü ve tarihi geçmişini yansıtmaktadır.
Tarihçesi ve İdari Değişimi
Mahallenin geçmişi yazılı kayıtlarda oldukça eskiye dayanmaktadır. Çukuryayla'nın eski adı, 1928 yılı kayıtlarında Aşağı Basdok olarak geçmektedir. Kürtçede "Bastok" sözcüğü "çığlı" anlamına gelmektedir. Tarih boyunca farklı idari süreçlerden geçen yerleşim, Erzurum'un 1993 yılında Büyükşehir statüsü kazanmasının ardından önemli bir dönüşüm yaşamıştır. 2012 yılında yürürlüğe giren 6360 Sayılı Yasa ile Erzurum genelindeki tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu kapsamda, eski adıyla Aşağı Basdok köyü de tüzel kişiliğini kaybederek Tekman Belediyesi'ne bağlı resmi bir kırsal mahalleye dönüştürülmüştür.
Coğrafi Konumu ve Ulaşım Rehberi
Coğrafi açıdan Erzurum il merkezine 110 kilometre, bağlı olduğu Tekman ilçe merkezine ise 33 kilometre mesafede yer alan Çukuryayla, Tekman ilçesinin güneybatı kesiminde konumlanmıştır. Mahalleye karayolu ile ulaşım sağlamak için belirli güzergahlar kullanılmaktadır. Yerleşim yerine, 25.27 numaralı il yolu üzerinden Kayaboğaz Mahallesi rotasıyla veya Kırıkhan Mahallesi güzergahı üzerinden 7,8 kilometrelik bir köy yolu kullanılarak ulaşım sağlanabilmektedir.
Demografik Yapı ve Nüfus Gelişimi
Çukuryayla Mahallesi, yıllar içinde değişkenlik gösteren dinamik bir nüfus yapısına sahiptir. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2022 yılı itibarıyla mahallede 833 kişi yaşamaktadır. Yerleşimin geçmiş yıllardaki nüfus hareketliliği incelendiğinde; 1965 yılında 424 olan nüfusun, 1985 yılında 859'a, 2011 yılında ise en yüksek seviyesi olan 1.083 kişiye ulaştığı görülmektedir. Son yıllarda nüfus 800 ila 900 bandında seyretmektedir.