Çorum, Türkiye'nin Karadeniz Bölgesi'nin Orta Karadeniz bölümünde, denizden ortalama 820 metre yükseklikte yer alan tarihi ve sanayisi gelişmiş bir ildir. 04 Şubat 2021 TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 14 ilçe, 16 belediye, bu belediyelerde ise 126 mahalle ve 759 köy bulunmaktadır. Kent, plaka kodu olan 19 ile tanınır. Toprak ve makine endüstrisinin oldukça geliştiği Çorum'da, leblebi üretimi ön plandadır. Ayrıca Osmancık ilçesinde pirinç üretimi etkin bir şekilde yapılmakta olup, Türkiye'de kapari bitkisinin anavatanı da Osmancık ilçesidir.
Çorum'un Antik Tarihi ve Hattuşa
Çorum il toprakları, tarihi devirlerin en başından beri insan yerleşimine ev sahipliği yapmıştır. Kadim Hititler'in başkenti olan Hattuşa da bu bölgede yer almaktadır. Alacahöyük, Hattuşa, İskilip, Kuşsaray, Pazarlı, Eskiyapar, Büyükgülücek ve Balımsultan köyü çevresinde gerçekleştirilen arkeolojik kazılar ile toprak üstü buluntular, bölgenin Bakır Çağı ile Tunç Çağına uzanan araç-gereçler ve silahlar barındırdığını göstermektedir. Bayat ilçesine 15 km mesafedeki Dere Kutuğun köyünde MTA tarafından keşfedilen bakır izabe ocağı (dökümhane), İlk Tunç Çağı'na (MÖ 3000 - MÖ 2000) tarihlenmektedir. MÖ 3000? - MÖ 1650 Hatti dönemi sürecinde İskilip merkezinde Anadolu'nun ilk sağlık kültü olan Yivlik kayası ve suyu kenarındaki Asklepios kurulmuştur. Bölge tarihi boyunca Kaşkalar, Hitit Krallığı ve İmparatorluğu, Paflagon, Frig, İskit akınları, Pers akınları, Galat egemenliği (İskilip ikinci krallık merkezleri olmuştur), Kapadokya, Pontus, Roma İmparatorluğu ve Bizans İmparatorluğu dönemlerini yaşamıştır.
Türk-İslam Egemenliği ve Osmanlı Dönemi
Türklerin bölgeye kalıcı olarak yerleşmesi ve şimdiki Çorum şehrini kurması 1080 yılında Danişmentliler Beyliği döneminde gerçekleşmiştir. 1175 yılında Anadolu Selçukluları'nın eline geçen bölgede, 1240 yılında Babai ayaklanması yaşanmıştır. 1272 yılında aslen İskilipli olan Kırşehir Emiri Caca Nureddin (Nureddin Cibril bin Caca) İskilip'e vakıf olarak medrese, cami ve hamam yaptırmış olup İskilip kütüphanesinin ilk kuruluşu da bu medrese kitaplığına dayanmaktadır. Bölge sırasıyla Germiyanoğulları, Eretna Beyliği ve Kadı Burhaneddin hükümranlıklarına dahil olmuştur. 1392 yılında Kadı Burhaneddin, Şehzade Ertuğrul komutasındaki Osmanlı ordusunu Çorum yakınlarındaki Kırkdilim mevkiinde yenmiş ve bu savaşta Yıldırım Beyazıd'ın taht varisi oğlu Ertuğrul öldürülmüştür. 1398 yılında Kadı Burhaneddin'in öldürülmesiyle Osmanlı hükümranlığına giren Çorum, şimdiki Sivas şehrinin merkezi olduğu 'Rumiye-i Suğra' eyaletine bağlı bir sancak merkezi yapılmıştır.
Tarihi Eserler, Kültürel Yapılar ve Doğal Afetler
Çorum ve ilçelerinde Osmanlı dönemine ait önemli eserler günümüze ulaşmıştır. Osmancık'ta yer alan 1428 tarihli İmaret Camisi ile Kızılırmak üzerinde kurulu 1484 tarihli Sultan II. Bayezıd Köprüsü bu eserlerin başında gelir. İskilip'te yer alan kaya mezarları ile Yörgüç Paşa'nın 1436 yılında yaptırdığı hamam, Çorum merkezindeki 1494 tarihli Tacettin Paşa Hamamı ve 1573 tarihli Ali Paşa Hamamı da kentin tarihi dokusunu yansıtmaktadır. Kültürel alanda ise 1730 yılında İskilip'te Hocazade, Şeyh Hasip ve Hacıbey kütüphaneleri, 1756 yılında Çorum İl Kütüphanesinin çekirdeği kabul edilen Elhaç Ali Efendi bin Mahmut vakıf kütüphanesi ve 1822 yılında İskilip Terzi Bekir kütüphanesi kurulmuştur. İl tarihi boyunca depremlerden büyük zarar görmüştür. 1446 yılında gerçekleşen ve 'Danişmend Zelzelesi' veya 'Küçük Kıyamet' olarak adlandırılan deprem ile 1514 ve 1800 yıllarındaki şiddetli sarsıntılar kente büyük zarar vermiş, halkın önemli bir kısmı sarsıntılar ve sonrasında çıkan yangınlar nedeniyle Mısır'a göç etmek zorunda kalmıştır.