Oğuz Boylarından Günümüze Ulaşan Tarihî Miras: Dodurga
Çorum ilinin kuzeyinde yer alan Dodurga, köklü geçmişi ve coğrafi özellikleriyle Karadeniz geçiş kuşağının dikkat çeken yerleşim yerlerinden biridir. İlçenin ismi, Kaşgarlı Mahmut'un ünlü eseri Divan-ı Lugatit Türk'te zikredilen 24 Oğuz boyundan biri olan Toturga boyundan gelmektedir. İlk olarak 1964 yılında Osmancık ilçesine bağlı bir belde belediyesi olarak kurulan yerleşim, 9 Mayıs 1990 tarihinde kabul edilen kanunla ilçe statüsü kazanmıştır.
Coğrafi Konum, Ulaşım ve İklim Özellikleri
Dodurga ilçesi, 229 kilometrekarelik bir yüzölçümüne sahip olup deniz seviyesinden ortalama yüksekliği (rakımı) 510 metredir. Coğrafi konumu itibarıyla Çorum il merkezine 42-45 kilometre mesafede yer alır. Ayrıca çevre ilçelerden Osmancık'a 35 kilometre, İskilip'e 57 kilometre, Kargı'ya 65 kilometre, Oğuzlar'a 25 kilometre, Laçin'e 16 kilometre ve Hamamözü'ne ise 25 kilometre uzaklıktadır. İlçede Orta Karadeniz ikliminden İç Anadolu'nun karasal iklimine geçiş özellikleri gösteren özel bir iklim tipi hakimdir. Yıllık ortalama 373,2 mm yağış alan ilçede en fazla yağış ilkbahar mevsiminde düşerken, yaz dönemi kurak geçmektedir. Özellikle temmuz ayından itibaren azalan yağışlar sonucunda, ağustos ayı ortalama 11,6 mm yağış miktarı ile yılın en kurak dönemi olarak kaydedilmiştir.
Ekonomik Yapı, Tarımsal Çeşitlilik ve Doğal Değerler
Dodurga toprakları, barındırdığı zengin tarım çeşitliliği ve maden kaynakları ile ön plana çıkmaktadır. İlçede kapari, ayva, üzüm, ceviz ve pirinç gibi farklı tarım ürünleri başarıyla yetiştirilmektedir. Tarımsal üretim gücünün yanı sıra bölgede aktif bir linyit madeni de bulunmaktadır. İlçenin yakınlarında konumlanan Kızılırmak nehri ile üzerinde yer alan Obruk Barajı, bölgenin su kaynaklarını ve coğrafi peyzajını şekillendiren en önemli doğal unsurlar arasındadır.
Tarihsel Nüfus Yapısı ve İdari Düzen
Dodurga'nın demografik geçmişi oldukça köklü verilere dayanmaktadır. 16. yüzyıl Osmanlı tahrir kayıtlarına bakıldığında, bölgede 135'i bekar (mücerred) olmak üzere toplam 345 nefer bulunduğu görülmektedir. Tarihçi Ömer Lütfi Barkan'ın hane başına 5 kişi öngören demografik hesaplama metodu uygulandığında, o dönemdeki tahmini nüfusun 1.100 ila 1.200 kişi arasında değiştiği kabul edilmektedir. İdari olarak toplam 12 köye sahip olan Dodurga, Karadeniz Bölgesi'nde tarihî kimliğini korumaya devam etmektedir.