Diyarbakır'ın Köklü Tarihe Sahip İlçesi: Çınar
Diyarbakır iline bağlı olan Çınar, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan ve yüzölçümü 1.934 kilometrekare olan tarihi bir ilçedir. Deniz seviyesinden ortalama 673 metre yükseklikte konumlanan bu yerleşim yeri, Cumhuriyetin ilk yıllarında merkeze bağlı büyük bir köy iken, 23 Haziran 1937 tarihinde 3223 sayılı kanunla bağımsız bir ilçe statüsü kazanmıştır. Tarihsel süreçte "Melkis", "Akpınar" ve merkezinin taşındığı "Hanakpınar" isimleriyle de anılan Çınar, günümüzde zengin tarihi kalıntıları ve kendine has coğrafyasıyla dikkat çekmektedir.
Gizemli Mağaralar ve Binlerce Yıllık İzler
İlçenin Aşağıkonak mahallesi yakınlarında, Göksu Çayı (halk arasındaki adıyla Karaçay) kenarında yer alan Süleyman Ağa Mağaraları, yüksek ve kayalık bir dağ oyularak açılmış odalardan meydana gelmektedir. Yaklaşık 2000 yıl öncesinin izlerini taşıyan bu mağaralar, rivayete göre geçmişte Süleyman Ağa adında bir şahsın burada yaşamış olmasından ötürü bu isimle anılmaktadır. Süleyman Ağa Mağaraları ile benzer özellikler taşıyan ve aynı döneme tarihlenen Şikeftan Mağaraları da yine Göksu Çayı kenarında konumlanmaktadır. Ayrıca, Göksu Barajı'nın alt kısmında yer alan H. kale mağarası, Çınar'ın en büyük ve en uzun mağarası olup, karşısında bulunan mağaranın mahallelerinden birinin karşısında olmasından dolayı köy ismiyle, yani Jüşnehamke Mağarası olarak da anılmaktadır.
Tarihi İpek Yolu'nun Muhafızı: Zerzevan Kalesi
Diyarbakır-Mardin Karayolu üzerinde, Demirölçek mahallesinin 1,5 kilometre güneyinde bulunan Zerzevan Kalesi, bölgenin en yüksek tepesi üzerinde stratejik bir konumda kurulmuştur. İpek Yolu üzerinde yer alması sebebiyle askeri bir karakol görevi gördüğü tahmin edilen kalenin, geçmişte yer yer 70 metre yüksekliğe ulaşan surlarından günümüze yıkılmış sur ve konut duvarları kalmıştır. Genel olarak Silifke'deki Uzuncaburç yerleşimini andıran kalenin sur ve duvarlarında kullanılan taş boyları 2 metre, dar kenarları ise yarımşar metrelik dikdörtgen bloklardan oluşmaktadır. Kalede yaşayanların içme suyu ihtiyacını karşılamak üzere dereye inen yer altı tüneli ise günümüzde kapalı durumdadır.
Osmanlı Mirası Aktepe Minaresi ve Bölge İklimi
Çınar'ın Aktepe mahallesinde konumlanan Aktepe Minaresi, Osmanlı döneminden günümüze ulaştığı tahmin edilen önemli bir kültür varlığıdır. Kesme taştan inşa edilmiş olan ve külahı bulunmayan bu minarenin hemen yanında, ait olduğu camiye ait birkaç kenar duvarı da yer almaktadır. Bu tarihi minare, Diyarbakır Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Müdürlüğünce tescil edilerek koruma altına alınmıştır. Coğrafi olarak karasal iklimin hüküm sürdüğü ilçede yazlar Çarıklı beldesinin ve Bismil'in çöl sıcaklarının etkisiyle oldukça sıcak geçerken; kışlar ise Karacadağ'ın etkisiyle soğuk geçmektedir.