Cilo Dağı’nın Coğrafi Konumu ve Genel Özellikleri
Cilo Dağı ya da diğer adıyla Buzul Dağı, 4.135 metrelik rakımıyla Türkiye'nin en yüksek ikinci dağıdır. Güneydoğu ucunda, Hakkâri il sınırları içerisinde yer alan bu heybetli dağ, Güneydoğu Toroslar'ın en doğu uzantısını oluşturmaktadır. Tektonik bir yapıya sahip olan Cilo Dağı'nın zirvesi, dört mevsim boyunca erimeyen kar ve buz örtüsüyle kaplıdır.
Heybetli Zirveleri
Cilo Dağı, dağcılar ve doğaseverler için eşsiz doruklar sunmaktadır. Dağın en yüksek noktası 4.135 metre yüksekliği ile Uludoruk (Reşko) zirvesidir. Diğer önemli yüksek zirveler arasında 4.060 metre yüksekliğindeki Suppa Durek (Erinç), 3.850 metrelik Maunseli Sivrisi, 3.700 metrelik Köşedireği Dağı, 3.650 metrelik Gelyona Tepesi ve 3.500 metre yüksekliğindeki Kisara Dağı yer alır.
Buzul Alanları ve İklimsel Değişimler
Güneydoğu Toroslar üzerindeki üç buzul bölgesinden biri olan Cilo Dağları, kabaca kuzeybatı-güneydoğu doğrultusunda sıralanan beş ayrı buzul bölgesine ev sahipliği yapar. Bunlar; Erinç (Suppa Durek) Buzulu, Batı, Orta ve Doğu olmak üzere üç kısımdan oluşan Mia Hvara Buzulları ile İzbırak (Uludoruk-Gelyaşın) Buzullarıdır. Yapılan gözlemler buzul alanlarındaki kütle kaybını açıkça ortaya koymaktadır; 1930'lu yılların sonlarında 2.600 metrelere kadar inen Suppa Durek Buzulu'nun alt sınırı günümüzde 3.400 metrelere gerilemiştir. Mia Hvara (Cennet-Cehennem) Vadisi buzullarında da benzer bir gerileme görülmüş ve 1930'larda 2.550 metrelerde olan buzul alt sınırı yukarı çekilmiştir.
Eşsiz Yer Şekilleri ve Dağcılık Tarihi
Dağda 3.500 metreden geçen daimi kar sınırının üzerindeki alanlar şiddetli bir buzullaşmaya maruz kalmıştır. Bu buzullaşma sonucunda bölgede 10 kilometre uzunluğunda tekne vadiler, buzulların ulaştığı 2.000 metre civarlarında moren setleri, vadi tabanlarında çizik hörgüç kayalar ve yukarılarda buz yatakları oluşmuştur. Buzulların erimesiyle terk edilen sirk tabanları ise günümüzde göllerle kaplıdır. Dağın zirvelerine yönelik ilk tırmanış 1931 yılında Ludwig Sperlich ve Ludwig Krenek tarafından Uludoruk zirvesinde gerçekleştirilmiştir. İkinci büyük dağcılık faaliyeti ise 8 Eylül - 8 Ekim 1937 tarihleri arasında Berlin Üniversitesi doçentlerinden Hans Bobek başkanlığındaki 5 kişilik Alman dağcı ekibi tarafından düzenlenmiştir. Cilo Dağı'na tırmanmak için belirlenen en kolay rota ise Su Köyü, Mergan Yaylası üzerinden geçmektedir.