Tarihi Geçmişi ve Kökenleri
Çaylıca, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı, tarihi ve coğrafi özellikleri ile öne çıkan kırsal bir mahalledir. Eski adı Gürcüce kaynaklı olan Gormeri (veya Osmanlı kayıtlarındaki haliyle Kormiri / Körmeri) olan yerleşim, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihi bölgelerden biri olan Tao sınırları içerisinde yer almaktaydı. Bölge, 16. yüzyılın ortalarında Osmanlı İmparatorluğu tarafından Gürcülerden ele geçirilerek Osmanlı topraklarına katılmıştır.
Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemi İdari Yapısı
Köyün nüfusuna dair en eski resmi kayıtlar 1835 yılına uzanmaktadır. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu Osmanlı nüfus defterine göre köy, Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlıydı ve 23 hanede 70 erkek bulunmaktaydı. Bu dönemde köyün toplam nüfusunun yaklaşık 140 kişiden oluştuğu tahmin edilmektedir. 1928 yılına gelindiğinde ise Gormeri, Tortum kazasının Narman nahiyesine bağlı bir köy olarak kaydedilmiştir. 1940 nüfus sayımında 300 kişinin yaşadığı belirlenen köyün adı, orijinal isminin Türkçe olmaması sebebiyle 1950'li yılların ilk yarısında Çaylıca olarak değiştirilmiştir.
Nüfus Gelişimi ve Mahalle Statüsü
Çaylıca, 1965 yılı nüfus sayımında 578 kişilik bir nüfusa ulaşmış ve bu nüfusun 165 kişisinin okuma yazma bildiği tespit edilmiştir. Ancak ilerleyen yıllarda nüfusu kademeli olarak azalan yerleşim yerinde 2022 yılı verilerine göre 173 kişi yaşamaktadır. İdari açıdan da dönüşümler geçiren Çaylıca, 1993 yılında Erzurum'un Büyükşehir statüsü kazanmasının ardından, 2012 yılında çıkarılan 6360 Sayılı Yasa çerçevesinde köy tüzel kişiliğini kaybederek Tortum Belediyesi'nin resmi bir mahallesi haline gelmiştir.
Coğrafi Konumu ve Ulaşım Özellikleri
Karadeniz Bölgesi sınırları içerisinde bulunan Çaylıca, 2378 metre rakımıyla oldukça yüksek bir konumda kurulmuştur. Erzurum il merkezine 77 km, Tortum ilçe merkezine ise 25 km uzaklıktadır. Tortum'un güneydoğusunda konumlanan mahalleye ulaşım, D.950 numaralı Artvin-Erzurum (Tortum-Yakutiye) devlet yoluna bağlanan bir rota üzerinden sağlanmaktadır. Mahalle sakinleri ve ziyaretçiler, Çivilikaya, Hamidiye, Taşoluk ve Kireçli mahalleleri üzerinden geçerek Söğütlü Mahallesi'nde yer alan 23.4 kilometrelik köy yolu vasıtasıyla bu anayola bağlanabilmektedir.