Çarnesi Kalesi'nin Konumu ve Önemi
Çarnesi Kalesi (Çağirnisi veya Kaleboynu Kalesi olarak da bilinir), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı Kaleboynu köyünde yer alan bir Orta Çağ kalesidir. Gürcü mimarisi tarzında inşa edilmiş olan bu tarihi yapı, 26 Mayıs 2006 tarihinde korunması gereken kültür varlığı olarak tescil edilmiştir.
Kalenin Tarihçesi
Eski kayıtlarda Çağirnisi olarak geçen yerleşim, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde bulunmaktaydı. Osmanlılar, 16. yüzyılın ortalarında bu bölgeyi Gürcülerden ele geçirmiştir. 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre köyde 38 Hristiyan hanenin yaşadığı bilinmektedir. Geç Orta Çağ'a tarihlendirilen Çarnesi Kalesi'nin altında daha erken dönemlere ait yapı katmanları da tespit edilmiştir.
Mimari Özellikleri ve Yapı Kalıntıları
Kale, köyün 700 metre batısındaki bir kaya üzerinde kaba yontu taşlar ve kireç harcı kullanılarak inşa edilmiştir. 50 x 80 metre boyutlarındaki bu büyük yapının günümüze ulaşan sur yüksekliği 10 metreyi bulmaktadır. Kayanın doğal hatlarını izleyen surların kapısı çift duvarla koruma altına alınmıştır. Surlar üzerinde savunma amaçlı mazgallar ve patika yollar yer almaktadır. Kale içinde tek nefli kilise, sarnıçlar ve diğer yapılardan kalan kalıntılar mevcuttur.
Kaledeki Kilise Yapıları
Kalenin kuzeydoğu kesiminde iki katlı ve tek nefli bir kale kilisesi yer almaktadır. Çatısı çökmüş ve bir duvarı tamamen yıkılmış olan bu kilisenin diğer üç duvarı günümüze sağlam ulaşmıştır. Kilisenin alt katı mezar odası olarak inşa edilmiştir. Ayrıca, kalenin surlarının dış kısmında günümüze sağlam bir şekilde ulaşmış küçük bir kilise daha bulunmaktadır.