Çankırı Ulu Camii (Çankırı Büyük Camii veya Sultan Süleyman Camii), Mimar Sinan dönemi eserleri arasında yer almakta olup Kanuni Sultan Süleyman'ın emriyle Sadık Kalfa tarafından inşa edilmiştir. Çankırı'nın en önemli tarihi ibadethanelerinden biri olan bu yapı, Osmanlı mimari mirasının nadide örneklerindendir.
Kitabesi ve İnşa Süreci
Caminin sülüs hatla yazılmış olan kitabesinde şu dörtlük yer almaktadır: "Buyurdu yapmağa isna yılında Bunu Sultan Süleyman tali-ül hayr Münadi görecek hayretle hatmin Didi tarihi ya cami-ul hayr". Yapının inşasına 1522 yılında başlandığı ve tamamlanmasının 1558 yılını bulduğu bilinmektedir. Ancak inşaat sürecinin neden 36 yıl sürerek bu kadar uzun bir döneme yayıldığına dair kaynaklarda herhangi bir açıklama veya bilgi yer almamaktadır.
Mimari Yapısı ve Tasarım Detayları
Kare planlı mimari şemaya sahip olan caminin üzeri, merkezde yer alan bir büyük tam kubbe ve bu kubbenin dört tarafını çevreleyen birer yarım kubbe ile örtülmüştür. Bu kubbeler, dört adet paye ile duvarlar arasına gerilen kemerler üzerine oturmaktadır. Caminin dış duvarları ile minaresi kesme taştan inşa edilmiş, kubbelerinin üzeri ise kurşun malzeme ile kaplanmıştır.
İç Mekan Süslemeleri ve Sanatsal Ayrıntılar
Caminin iç mekanı rokoko üslubundaki süslemelerle donatılmış, bu süslemelerin araları ise çeşitli hat sanatı örnekleriyle bezenmiştir. İstalaktidli bir mihraba sahip olan caminin minberi taştan yapılmıştır. Köşeli bir yapıda olan kürsünün gövde kısmı ise yuvarlaktır. Mermerden yapılan kapı söveleri, kilit taşlı kemerlerle tamamlanmış ve kemerlerin içleri oluklu konsol biçiminde tasarlanmıştır. Son cemaat yeri ise dört sütun üzerine oturan üç kubbe ile örtülüdür ve her iki tarafında istalaktidli mihrap nişleri barındırmaktadır.
Restorasyon Çalışmaları
Çankırı'nın Merkez ilçesindeki Mimar Sinan Mahallesi'nde konumlanan cami, günümüze kadar ulaşabilmesi için çeşitli dönemlerde restore edilmiştir. Yapı, ilk olarak 1992 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından restore ettirilmiştir. 2012 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından tekrar başlatılan restorasyon çalışmaları 2016 yılında tamamlanmış ve cami yeniden ibadete açılmıştır.