UNESCO Tescilli Biyosfer Rezervi: Camili
Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı bir köy olan Camili (eski adıyla Hertvisi), Türkiye tarafındaki Maçaheli bölgesinin diğer köyleriyle birlikte UNESCO'nun Camili Biyosfer Rezervi'ne ev sahipliği yapmaktadır. Köy, Maral Deresi ve Efeler Deresi’nin birbirine kavuştuğu 400 m rakımlı Macahel Vadisi’ne kurulmuştur. Karçal Dağları üzerinden gelen soğuk hava ve Karadeniz’den gelen nemli havanın aşırı kar yağışı bıraktığı bölgede, kışın ortalama sıcaklık 3.6 °C civarındadır ve ocak ayında sıcaklık 0 °C’nin altına iner.
Orta Çağ'dan Günümüze Camili Tarihi
Köyün eski adı olan Hertvisi, Gürcüce "dere" anlamına gelen "hevi" ile "birleşme" anlamına gelen "ertvis" kelimelerinden türemiştir. Eprati Deresi ile Mindieti Deresi'nin birleştiği yerde kurulan Hertvisi, geç Orta Çağ'da Gürcü Kilisesi'ne bağlı Tbeti Piskoposluğu sınırları içinde kalmaktaydı. Osmanlılar tarafından 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirilen köy, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Rusya'ya bırakılmıştır. Birinci Dünya Savaşı'nın ardından 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması ile Türkiye'ye bırakılan köyün adı, Türkçe olmadığı gerekçesiyle 1925 yılında Camili olarak değiştirilmiştir.
Tarihi Kalıntılar ve Kültürel Miras
Camili köyü sınırları içerisinde geçmişe ışık tutan önemli tarihi kalıntılar yer alır. Sisvaeti mahallesinin 1 kilometre kuzeydoğusunda, yüksek bir kayanın dibinde inşa edilmiş olan Hertvisi Manastırı'ndan günümüze sadece iki duvar ulaşabilmiştir. Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze'nin aktardığı bilgilere göre köyde eski bir kilise bulunmaktaydı ancak köylüler bu kiliseyi yıkarak yerine cuma günleri çevre köylerden insanların toplandığı büyük bir cami inşa etmişlerdir. Ayrıca köyün kuzeyinde, derenin sol kıyısında yer alan Hertvisi Kalesi'nin günümüzdeki akıbeti hakkında herhangi bir bilgi mevcut değildir.
Geleneksel Camili Arı ve Bal Festivali
Bölgenin en önemli kültürel etkinliklerinden biri olan Camili Saf Kafkas Arı ve Bal Festivali, 1981 yılından beri her yıl ağustos ayının ikinci pazar günü düzenlenmektedir. Hem doğal güzellikleri hem de zengin tarihi birikimi ile Camili, Doğu Karadeniz'in keşfedilmeyi bekleyen en özel noktalarından biridir.