Çakmak Hattı, İkinci Dünya Savaşı'nın çıkacağının anlaşılmasının ardından Almanlar tarafından gelebilecek olası bir saldırıya karşı Trakya sınırında kurulan askeri bir savunma hattıdır. Marmara Denizi'nden Karadeniz'e uzanan bu hat, ilk olarak Kırklareli-Edirne hattında planlanmış, daha sonra ise Çatalca'ya çekilmiştir.
Hattın Tarihçesi ve Atatürk'ün Görüşü
Genelkurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak, Fransızların Majino Hattı'nı örnek alarak beton ve çelik karması bir savunma merkezi planı hazırlamış ve bu hatta kendi soyadını vermek istemiştir. Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk ise bu plana karşı çıkmış ve savunma hattının ömrünün bir muharebe kadar kısa olacağını belirterek milletin parasının toprak altına gömülmesini istememiştir. Atatürk'ün vefatının ardından cumhurbaşkanı olan İsmet İnönü döneminde, savaş ihtimalinin güçlenmesi üzerine 1930'lu yıllarda Genelkurmay tarafından Kırklareli'nin kuzeyinde Mareşal Fevzi Çakmak'ın önerisi doğrultusunda hat kurulmuştur.
Yapısı ve İnşaat Koşulları
Çakmak Hattı, Terkos Gölü yakınlarından başlayıp Büyükçekmece'ye kadar iki hat şeklinde inşa edilmiştir. Hat üzerinde bir kısmı büyük, bazıları ise küçük askeri koruganlar (mevziler) yer almaktadır. Bu mevziler birbirine duvar, tel ve demir engellerle bağlanmıştır. Ancak hat inşaatı, çimento ve demir yetersizliğinden dolayı hızlı ilerleyememiştir. Türkiye'de o yıllarda yılda ancak 380.000 ton çimento üretilebilmiş ve bu fabrikalar da kolayca tahrip edilebilecek konumlarda yer almıştır.
İşlevini Yitirmesi ve Boşaltılması
Şubat 1941'de Almanların Bulgaristan'ı işgal etmesiyle hat Çatalca'ya çekilmiştir. Nazi Almanyası'nın Yunanistan'ı da işgal etmesiyle birlikte, Bulgaristan'dan gelecek saldırılara göre düzenlenen Çakmak Hattı savunma işlevini yitirmiştir. Almanya'nın Türkiye ile Güney Trakya'dan komşu olması ve düşman kuvvetlerinin Meriç Nehri'nin aşağı kısmından saldırması durumunda hattın geri kısımlarla bağlantısının kesilecek olması nedeniyle İsmet İnönü hattı tahliye ettirmiş ve orduyu Çatalca hattına çekmiştir. Bu süreçte soğuktan dolayı birçok asker hayatını kaybetmiş, Çatalca'daki köylerde yaşayan halk sıkıntı çekerek bir kısmı Anadolu'ya geçmiştir. Günümüzde Doğu Trakya'da bu hatta ait askeri koruganlar hala görülebilmektedir.