Sivas kent merkezinde yer alan Buruciye Medresesi (diğer adıyla Hacı Mes'ud Medresesi), Anadolu Selçuklu döneminin günümüze ulaşan en görkemli ve en kusursuz anıtlarından biridir. Yapı, 1271 yılında Anadolu Selçuklu Sultanı III. Gıyaseddin Keyhüsrev'in hükümdarlığı sırasında, Hamedan yakınlarındaki Burucird kentinden gelen Muzafferüddin Burucirdi tarafından yaptırılmıştır. Uzun yıllar boyunca ilmiye çalışmaları için kullanılan bu tarihi medresede, dönemin pozitif ilimlerinin okutulduğu bir bilim merkezi olarak hizmet vermiştir.
Görkemli Taş İşçiliği ve Estetik Detaylar
Buruciye Medresesi, mimari zarafeti ve taş oymacılığındaki üstün işçiliği ile Selçuklu sanatının doruk noktasını temsil eder. Yapımında kesme taş kullanılan binanın, sarımtırak renkli taşların oyulmasıyla yapılan muazzam giriş kapısı ve avlu karşısındaki iç cephesi, devrin Selçuklu taş oymacılığının en seçkin örneklerindendir. Yıldız, rumi ve geometrik motiflerin yüzeysel ancak adeta bir dantel gibi hassasiyetle işlendiği bu görkemli taç kapı, taş işçiliğindeki estetik ağırlığın odak noktasını oluşturur.
Mimari Plan ve İç Mekan Düzeni
Yapı, kareye son derece yakın dikdörtgen bir plana sahiptir. Üzeri açık bir avlunun etrafında sıralanan sütunlu revaklar ve bu revakların gerisinde yer alan hücrelerden oluşmaktadır. Giriş kapısının sol tarafında ise medrese binasını inşa ettiren Burucerdioğlu Muzaffer Bey (Hacı Mes'ud) ve çocuklarının kabirlerinin yer aldığı, mavi ve siyah çinilerle süslenmiş türbe yer alır. Türbenin hemen yanında iki adet beşik tonozlu küçük oda bulunmaktadır. Revakların arkasında medrese odaları, ana eyvanın her iki yanında ise iki adet kubbeli oda konumlanmıştır. Medresenin vakfiyesinden edinilen bilgilere göre, binada bir de kütüphane bulunmaktaydı.
Müze Dönüşümü ve Kültürel Miras
Tarih boyunca asli işlevini sürdüren ve eğitim alanında büyük hizmetler veren medrese, zamanla yıpranmış ve kapsamlı onarım süreçlerinden geçmiştir. Yapı, 1965-1966 yıllarında gerçekleştirilen büyük bir tamirat çalışmasının ardından müze haline getirilmiştir. Sonraki yıllarda da birçok kez bakım ve onarım görerek tarihi dokusu korunmuş ve günümüze ulaştırılmıştır. Türkiye'nin UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde yer alan 'Anadolu Selçuklu Medreseleri' grubu içerisinde tescilli olan Buruciye Medresesi, günümüzde Sivas'ın en önemli tarihi ve turistik değerlerinden biri olarak ziyaretçilerini ağırlamaktadır.