Bursa Yazma ve Eski Basma Eserler Kütüphanesi, 14. yüzyıldan kalma tarihi Bursa İnebey Medresesi binasında hizmet veren son derece köklü bir kültür kurumudur. Kütüphane, İstanbul'daki Süleymaniye ve Millet yazma eser kütüphanelerinden sonra Türkiye'nin üçüncü büyük yazma eser kütüphanesi olma özelliğini taşımaktadır. Zengin koleksiyonuyla dikkat çeken kütüphanede, 8.389 adedi el yazması olmak üzere toplamda 26.000'den fazla değerli eser muhafaza edilmektedir.
Kütüphanenin Kuruluş Süreci
Bursa'daki çeşitli kütüphaneler ve vakıf koleksiyonları, geçmişte dağınık bir şekilde hizmet vermekteydi. Bu koleksiyonlar, 1948 yılında Bursa Umumi Kütüphanesi adı altında tek bir çatı altında bir araya getirilmiştir. Kurum, zaman içinde gelişerek 1962 yılında Bursa İl Halk Kütüphanesi adını almıştır. Kütüphanede bulunan kitaplar 1948 yılında bir araya getirilip sınıflandırılarak "Basma Kitaplar" ve "El Yazması Kitaplar" olmak üzere iki ana bölüme ayrılmıştır.
Zengin Eser Koleksiyonu
Kütüphanenin bünyesinde yer alan değerli el yazması eserler, Bursa'daki birçok farklı tarihi kütüphaneden derlenmiştir. Bu eserlerin derlendiği kurumlar arasında Orhan Kütüphanesi, Haraççıoğlu Kütüphanesi, Hüseyin Çelebi Kütüphanesi, Kurşunizade Kütüphanesi, Ulu Camii Kütüphanesi, Milli Kütüphane, Halkevi Kütüphanesi ve Genel Kütüphane yer almaktadır. Bu derleme çalışmaları sayesinde binlerce el yazması tek bir güvenli merkezde toplanmıştır.
Osmanlı Dönemi Kütüphanecilik Mirası
Osmanlı Devleti döneminde Hüdavendigar vilayeti sınırları içerisinde toplam 16 kütüphane bulunmaktaydı ve bunlardan 6 tanesi Bursa ilinde yer alıyordu. Bu dönemde İne Bez kütüphanesinde 1.294 cilt kitap bulunmaktaydı. Bursa'da o dönem hizmet veren diğer kütüphaneler ise Cami-i Kebir, Orhan, Cizyedar, Eşrefzade, İsmail Hakkı, Bahaettin Efendi, Mısri ve Mevlevihane Kütüphaneleri idi. Ayrıca vilayete bağlı diğer bölgelerde de Kütahya'da Vahit Paşa, İnegöl'de İshak Paşa, Yenişehir'de Gazi Süleyman Paşa gibi çeşitli kütüphaneler kültür hayatına hizmet etmekteydi.