Beşik - Yassıtepe Höyüğü, Çanakkale il merkezinin güneydoğusunda, Ezine ilçesine bağlı Yeniköy'ün yaklaşık 2 kilometre güneyinde konumlanan tarihi bir höyüktür. Troya antik kentine 7 kilometre mesafede bulunan yerleşim, Beşige Koyu'nun kuzeyindeki küçük bir burun üzerinde yer almaktadır. Bu konumuyla Troya'nın uydu yerleşimlerinden biri olarak kabul edilmektedir.
Arkeolojik Kazılar ve Tabakalanma
Höyükteki tarihöncesi buluntulara ilk olarak Davit French ve J. Cook tarafından rastlanmıştır. Geniş çaplı yüzey araştırmaları 1981 yılında Tübingen Üniversitesi'nden Prof. Dr. Manfred Korfmann başkanlığında yürütülmüş, aynı ekip 1982-1986 yılları arasında höyükte kazılar gerçekleştirmiştir. Kültür toprağı derinliğinin 4-5 metreye ulaştığı höyükte en üstte Bizans, altında iki tabakalı Helenistik Dönem, daha altta Troya VI - VII tabakaları ve en alt kısımda 7 yapı katıyla Erken Tunç Çağı I. evresine tarihlenen Troya I tabakası yer alır.
Yapısal Mimari ve Kuş Başlı İğne Buluntusu
Troya I tabakalarında ortaya çıkarılan megaron tipi yapılar çoğunlukla 14 x 5-6 metre boyutlarındadır. En alt yapı katındaki duvarlar dal örgü tekniği ile örülmüşken, üstteki 4-6. yapı katlarında taş temellere geçilmiştir. Bu dönemdeki merkezi bir yapıda ele geçirilen kuş başlı bakır iğne, Lesbos Adası'ndaki Thermi antik kazılarındaki buluntularla benzerlik göstererek kültür tarihi açısından kritik bir veri sunmaktadır. Höyükteki alet yapımında çakmak taşının yanı sıra kaynağı Melos Adası olan obsidiyen de kullanılmıştır.
Dönemsel Yaşam İzleri ve Beslenme Alışkanlıkları
Helenistik Dönem yerleşiminde MÖ 3. yüzyılın ilk yarısına tarihlenen zengin çanak çömlek buluntuları ve pişmiş topraktan üretilmiş özel bir maske keşfedilmiştir. İki safhalı Bizans yerleşiminde, MS 12. yüzyıl sonlarına tarihlenen erken safhada tahkimli bir depo binası yer alırken, MS 13. yüzyılın ilk yarısına tarihlenen üst safhanın ise bir yangın geçirdiği saptanmıştır. Höyükteki hayvan kalıntıları incelendiğinde, kara avcılığının sınırlı olduğu ve en çok alageyiğin avlandığı görülmüştür. Buna karşın Beşige Koyu'nun balıkçılığa elverişli yapısı sayesinde, bölgede çok iri ton balıklarının avlandığı tespit edilmiştir.