Belgrad Ormanı'na Genel Bakış ve Coğrafi Konum
Belgrad Ormanı, Çatalca Yarımadası'nın en doğu ucunda, İstanbul ilinin Avrupa Yakası'nda yer alan doğal oluşumlu ağaçlık bir bölgedir. Doğusunda İstanbul Boğazı, kuzeyinde ise Karadeniz gibi doğal sınırları bulunan bu eşsiz yeşil alan, Sarıyer ve Eyüpsultan ilçeleri arasında yayılım göstermektedir. Şehir merkezine oldukça yakın bir konumda olan orman; Çayırbaşı'na 5, Büyükdere'ye 6, Taksim'e ise yaklaşık 20 kilometre mesafetedir. Yaklaşık 5.442 hektarlık bir araziye yayılan bu doğal cennet, günümüzde İstanbul Orman Bölge Müdürlüğü'nün idari sınırları içerisinde yer almaktadır.
Zengin Biyoçeşitlilik ve Eşsiz Doğal Yaşam
Deniz seviyesinden yüksekliği fazla olmamasına karşın yoğun yağış alan Belgrad Ormanı, Orta Avrupa ve Akdeniz iklimleri arasında bir geçiş özelliği göstermektedir. Bu mikroklima niteliği, farklı bitki türlerinin aynı alanda iç içe büyümesine olanak tanımaktadır. Ormanın genel bitki varlığı kışın yaprağını döken ağaç ve çalılardan oluşmakta olup, buradaki baskın ağaç türü sapsız meşe olarak öne çıkmaktadır. Aynı zamanda yaban hayatı açısından da kritik bir öneme sahip olan orman; çok sayıda kuş, sürüngen ve memeliye ev sahipliği yapmaktadır. Uygulanan koruma tedbirleri ve av yasakları sayesinde tehlike altındaki türler burada güvenle üreme imkanı bulmaktadır.
İstanbul'un Tarihsel Su Temin Sistemi ve Bentler
Bizans ve Osmanlı dönemlerinde İstanbul'un en önemli içme suyu kaynağı olan Belgrad Ormanı, tarih boyunca şehre su sağlayan hayati bir merkez olmuştur. Su kaynaklarının korunması amacıyla Osmanlı döneminde bölgeye çok sayıda bent, kemer ve su yapısı inşa edilmiştir. Orman sınırları içerisinde farklı noktalara dağılmış toplam 6 adet tarihi bent bulunmaktadır. 1554 yılından itibaren saray mimarı Mimar Sinan, Kanuni Sultan Süleyman'ın talimatıyla orman içindeki eski su yapılarını onarmış ve hem orman içinde hem de dışında yeni su yapıları inşa etmiştir. 18. yüzyılın sonlarında ise artan nüfusun su ihtiyacını karşılamak amacıyla Kırkçeşme Su Yolları'na takviye olarak 3 yeni bent daha inşa edilmiştir.
İsminin Kökeni ve Geçmişten Günümüze Tarihi Serüven
Orman, adını Kanuni Sultan Süleyman'ın 1521 yılındaki Sırbistan (Belgrad) seferi dönüşünde beraberinde getirdiği Belgradlı tutsakların yerleştirildiği tarihi Belgrad köyünden almaktadır. Zamanla köy sakinlerinin su kaynaklarını kirlettiği anlaşılınca padişah buyruğuyla köy başka bir yere taşınmış ve su kaynaklarını korumak için resmi önlemler devreye sokulmuştur. Belgrad Ormanı tarihi, 1826 yılında Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması sırasında da önemli bir olaya sahne olmuştur. Ayaklanan yeniçerilerin bir kısmının ormana kaçması ve üç ay boyunca yakalanamaması üzerine orman ateş çemberine alınarak yakılmıştır. Tarih boyunca çeşitli yangınlar atlatan ve salgın hastalık dönemlerinde su kirliliği tartışmalarıyla gündeme gelen orman, 1956 yılında bir mesire ve piknik alanı olarak düzenlenerek halkın kullanımına açılmıştır.
Belgrad Ormanı'na Ulaşım Rehberi
Belgrad Ormanı'na ulaşım iki ana aks üzerinden kolayca gerçekleştirilmektedir. İlki olan Taksim-Sarıyer-Kilyos hattı üzerinden giden yollar, ormana çeşitli yönlerden bağlanmaktadır. Şehir merkezinden en hızlı ulaşım Çayırbaşı-Bahçeköy ve Fatih Ormanı-Bahçeköy yolları kullanılarak sağlanmaktadır. İkinci önemli ulaşım aksı ise Alibeyköy-Kemerburgaz-Terkos hattıdır. Bu aksın ise Kemerburgaz-Bahçeköy ve Kemerburgaz-Kurtkemeri olmak üzere iki önemli bağlantı yolu bulunmaktadır. Ayrıca Bahçeköy-Kilyos ve Gümüşdere-Ayazma yolları da ormanın kuzey kesimlerine ulaşım sağlayan alternatif güzergahlar arasındadır.