Klasik Osmanlı Mimarisi ve Kuruluş Tarihi
Osmanlı Padişahı II. Bayezid tarafından İstanbul'da inşa ettirilen Bayezid Medresesi, II. Bayezid Külliyesi'nin tarihi açıdan son derece önemli bir parçasıdır. İnşaatına Bayezid Camii'nin tamamlanmasının ardından başlanan bu klasik planlı medresenin yapım süreci 1506-1508 yılları arasında gerçekleşmiş ve yapımı 1507 yılında tamamlanmıştır. Yapının mimarı Yusuf Bin Papas'tır. Eskiden giriş kapısının sağ tarafında büyük ve dikdörtgen bir havuz yer aldığından, halk arasında yaygın olarak 'Havuzlu Medrese' adıyla da bilinmektedir.
Deprem Hasarları ve Eğitim Tarihi
Bayezid Medresesi, 1509 yılında meydana gelen büyük depremde ciddi hasar görmüş ancak afetin hemen ardından hızlıca restore edilmiştir. Bu onarımla birlikte şehrin en prestijli ve önemli medreselerinden biri konumuna yükselmiştir. Yapının vakfiyesinde, şeyhülislamların bizzat müderrislik yapması şart koşulmuş olsa da, şeyhülislamların yoğun devlet ve din işleri nedeniyle eğitim faaliyetlerini yürütmek üzere yerlerine vekiller tayin ettikleri tarihi kayıtlardan anlaşılmaktadır.
Cumhuriyet Dönemi Dönüşümü ve Kütüphane Yılları
Cumhuriyet döneminde çeşitli amaçlarla kullanılan medrese; evrak tevzi yeri, fakirler için yerleşim alanı ve bir süre boyunca da öğrenci yurdu olarak hizmet vermiştir. Daha sonra müze ve kütüphaneye dönüştürülen yapıya, 1931 yılında Şişli'deki ahşap bir binada oluşturulmaya başlanan şehir kütüphanesi ve 'İnkılap Vesikaları Müzesi' taşınmıştır. Kütüphane, 10 Temmuz 1939'da düzenlenen resmi bir törenle hizmete girmiştir. Müze bölümü ise 1945 yılında Saraçhanebaşı'ndaki Gazanfer Ağa Medresesi'ne nakledilince kurumun ismi 'İstanbul Belediye Kütüphanesi' olarak değiştirilmiştir. Kütüphane, 1981 yılında Taksim'deki yeni binasına taşınarak günümüzdeki Atatürk Kitaplığı adıyla hizmet vermeye devam etmiştir.
Restorasyon Süreci ve Türk Vakıf Hat Sanatları Müzesi
Kütüphanenin taşınmasının ardından Bayezid Medresesi, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından kapsamlı bir şekilde restore edilmiştir. İlk olarak 1968 yılında Yavuz Selim Medresesi bünyesinde açılmış olan Yazı Müzesi, bu başarılı restorasyon çalışmalarının ardından medreseye nakledilmiştir. Yapı, 28 Ekim 1984 tarihinde Türk Vakıf Hat Sanatları Müzesi ismiyle ziyarete açılmıştır. Tarihi boyunca 1931, 1945, 1968 ve 1981 yıllarında yenileme ve restorasyon süreçlerinden geçen medrese, günümüzde de aktif durumunu korumaktadır.