Başkale'nin Köklü Tarihi ve Geçmişi
Van ilinin güneydoğusunda yer alan Başkale, tarih boyunca pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış son derece köklü bir yerleşim yeridir. Urartular döneminde Adamma adıyla anılan yerleşim, Ermeniler tarafından Adamakert olarak adlandırılmıştır. Romalılar ile Partlar arasında bir sınır bölgesi olan yöre, MS 3. yüzyılda Sasaniler'in, 6. yüzyılda ise Bizanslılar'ın egemenliğine geçmiştir. 645 yılındaki Arap egemenliğinin ardından yerel Ermeni beylerinin yönetiminde kalan bölge, sırasıyla Sökmenliler (Ahlatşâhlılar), Moğollar, Timur, Karakoyunlular ve Safeviler'in idaresine girmiştir. Başkale'nin Osmanlı Devleti'ne kesin olarak bağlanması ise Kanuni Sultan Süleyman döneminde 16. yüzyıl ortalarında gerçekleşmiştir. Eskiden Kotur-Elbak adıyla anılan yöre, cumhuriyet döneminde Başkale adını almıştır.
Coğrafi Konumu ve Etkileyici Doğası
Başkale, İspiriz Dağı'nın eteklerinde, Büyük Zap Suyu vadisinde kurulmuş dağlık ve engebeli bir coğrafyaya sahiptir. Deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 2.350 metre olan ilçe merkezinin kuzeyinde Özalp, doğusunda Türk-İran sınırı, güneyinde Yüksekova, batısında ise Gürpınar yer almaktadır. Doğu kesiminde 3.468 metre yüksekliğe sahip Haravil (Yiğit) Dağı, batısında 3.668 metrelik İspiriz Dağı ve güneybatısında 3.604 metrelik Gökdağ yer alır. Dicle Nehri'nin en önemli kollarından olan Büyük Zap Suyu, Haravil Dağı ve Mengene Dağı yamaçlarından doğan suların birleşmesiyle oluşur ve bu akarsuyun derin vadisinde bazı dar düzlükler bulunur. İlçede sert bir iklim hüküm sürmekte olup ortalama yıllık sıcaklık 5,8 °C seviyesindedir ve yılın ortalama 140 günü karla kaplı geçmektedir. İlçe merkezinin Van'a uzaklığı ise 112 km ile 120 km arasında belirtilmektedir.
Başkale'nin Doğa Harikaları ve Turizm Potansiyeli
Turizm açısından oldukça zengin bir potansiyele sahip olan Başkale, dünya harikaları arasında kabul edilen eşsiz oluşumlara ev sahipliği yapmaktadır. Türkiye'de nadir bulunan doğa harikalarından olan peribacaları ve travertenler bu ilçede yer almaktadır. Birbirine yaklaşık 60 km uzaklıkta bulunan bu iki benzersiz doğal yapıyı aynı bölgede görebilmek, Başkale'yi ziyaret edenler için kaçırılmayacak bir fırsattır. İlçe sınırları içerisinde ayrıca tarihi Aziz Bartalmay Manastırı da yer almaktadır. Günümüzde bu doğal ve tarihi güzellikleri turizme daha elverişli hale getirmek amacıyla çeşitli çalışmalar yürütülmektedir.
İlçede Ekonomi ve Günlük Yaşam
Başkale halkının en önemli ve temel geçim kaynağını hayvan yetiştiriciliği oluşturmaktadır. Sert iklim şartları ve tarıma elverişli toprakların azlığı nedeniyle bitkisel üretim gelişmemiş olsa da buğday, arpa ve patates en çok yetiştirilen ürünler arasında yer almaktadır. Geniş vadileri ve Büyük Zap Suyu'nun kollarının suladığı topraklarıyla hayvancılığa oldukça elverişli olan ilçede, özellikle koyun beslenmekte ve canlı hayvan satışı hem iç hem de dış pazarlarda gerçekleştirilmektedir. Belediye teşkilatı 1926 yılında kurulan Başkale, İspiriz Dağı eteklerinde gelişmesini sürdüren dinamik bir yerleşim merkezidir.