Saray (Kürtçe adıyla Mehmûdî), Van ilinin doğusunda yer alan ve deniz seviyesinden ortalama 2.082 metrelik rakımıyla dikkat çeken tarihi bir ilçesidir. Türkiye'nin en yüksek ilçe merkezlerinden biri olan yerleşim, coğrafi konumu ve sınır kapısıyla bölge açısından stratejik bir öneme sahiptir.
Saray İlçesinin Tarihçesi
İlçenin köklü geçmişi 1869 yılına kadar uzanmaktadır. Bu tarihte Mahmudiye adıyla kurulan yerleşim yeri, 1932 yılında Kazım Paşa adını almıştır. 1948 yılından sonra uzun yıllar boyunca Özalp ilçesine bağlı bir bucak merkezi olarak idari varlığını sürdürmüştür. Tarihsel süreçte gelişen yerleşimde 30 Aralık 1986 tarihinde belde belediyesi kurulmuş, nihayetinde 1990 yılında yeniden ilçe statüsünü kazanmıştır.
Coğrafi Konumu ve Ulaşım
Saray ilçesi, 872 km²lik bir yüzölçümüne sahiptir ve Van il merkezine yaklaşık 75 kilometre mesafede bulunmaktadır. Coğrafi sınırları incelendiğinde; kuzeyinde Özalp, güneybatısında Gürpınar, güneydoğusunda Başkale ilçeleri yer alırken, doğu sınırında doğrudan İran bulunmaktadır. İlçe genelinde 1 belediye, 4 mahalle, 23 köy ve 11 mezra olmak üzere toplam 38 yerleşim birimi yer almaktadır.
Ekonomi ve Kapıköy Sınır Kapısı
Saray ilçesinin ekonomik yapısı ve gelişimi, sahip olduğu stratejik geçiş noktalarıyla şekillenmektedir. Türkiye ile İran arasındaki geçişi sağlayan önemli noktalardan biri olan Kapıköy Sınır Kapısı bu ilçede yer almaktadır. Yeni gelişmekte olan bu sınır ilçesi, Van-İran transit yolunun açılmasıyla birlikte gelecekte çok daha önemli değişimler gösterme potansiyeline sahiptir.