Barbaros Anıtı'nın Tarihi ve Önemi
İstanbul'un Beşiktaş ilçesinde, Barbaros Parkı içerisinde konumlanan Barbaros Anıtı, ünlü Osmanlı amirali Barbaros Hayreddin Paşa'nın hatırasını yaşatmak amacıyla inşa edilmiştir. Cumhuriyet dönemi meydan anıtlarının en büyüklerinden biri kabul edilen bu görkemli eser, Beşiktaş'ın sembollerinden biri haline gelmiştir. Cezayir Caddesi üzerinde, Barbaros Türbesi'nin hemen arkasında yer alan anıtın önünde her yıl Denizcilik Bayramı ve Deniz Kuvvetleri Günü kutlamaları gerçekleştirilmektedir.
Tasarım ve Yapım Süreci
Anıtın meydandaki yerinin saptanması ve çevre düzenlemesi, şehircilik uzmanı Henri Prost tarafından yapılmıştır. 1941 ile 1943 yılları arasında hazırlanan heykel, 25 Mart 1944 tarihinde yerine dikilerek açılmıştır. Heykeltıraşlar Zühtü Müridoğlu ve Ali Hadi Bara tarafından tasarlanan anıtın bronz döküm işleri ise Yusuf Akpınar ve Ali Haydar Seymen'e aittir.
Fiziksel Özellikleri ve Sanatsal Detayları
Toplam yüksekliği 11,50 metre olan anıtın bronz döküm kısmı 6 ton 900 kilogram ağırlığındadır. Eser; mermer bir platform üzerinde yükselen kademeli bir kaide, heykel grubu ve arkadaki soyut sütun olmak üzere üç ana bölümden oluşur. Kaidenin ön kısmı, 2,5 metre yüksekliğinde bir gemi pruvası ve güvertesini simgeleyecek şekilde tasarlanmıştır. Kaidenin sol yanında Barbaros Hayreddin Paşa'nın I. Süleyman'a takdimi, sağ yanında ise Preveze Deniz Zaferi kabartmalarla canlandırılmıştır.
Heykel Grubu ve Edebi Dokunuşlar
Kaidenin üstünde yer alan üç bronz figürde, Barbaros Hayreddin Paşa normal insan boyundan üçte bir oranında büyük tasvir edilmiş ve iki leventin ortasında konumlandırılmıştır. Figürlerin giysileri Nigâri'nin tarihi minyatürlerinden esinlenerek hazırlanmıştır. Barbaros'un hemen arkasında yer alan levent sol elinde sancak ve o dönem yeni kullanılmaya başlanan bir tabanca tutarken, soldaki levendin elinde bir kılıç bulunmaktadır. Ayakları açık ve savaşa hazır durumda tasvir edilen leventlerin arkasındaki soyut kütlenin üzerinde şair Yahya Kemal Beyatlı'nın "Süleymaniye’de Bir Bayram Sabahı" şiirinden dizeler, bir dal motifi ve 1944 tarihi yer alır:
"Deniz ufkunda bu top sesleri nereden geliyor ?
Barbaros belki donanmayla seferden geliyor
Adalardan mı? Tunus'tan mı? Cezayir'den mi?
Hür ufuklarda donanmış iki yüz pare gemi
‘Yeni doğmuş ay’ı baktıkları yerden geliyor.
O mübarek gemiler hangi seferden geliyor ?"