Efeler'in Tarih Kokan Mahallesi: Baltaköy
Aydın ilinin Efeler ilçesine bağlı bir mahalle olan Baltaköy, zengin tarihi geçmişi ve coğrafi yapısıyla Ege Bölgesi'nin dikkate değer yerleşim alanlarından biridir. Coğrafi konumu itibarıyla güneybatısında Azak Tepesi, güneyinde Baltaköy Tepesi ve güneydoğusunda Karabelen Tepesi ile çevrelenmiş olan bu tarihi mahalle, doğal sınırlarıyla korunmuş bir yerleşim yeri görüntüsü sunmaktadır.
Adının Kökeni ve Baltalı Dede Rivayeti
Kayıtlara göre 1928 yılından beri aynı adı taşıyan Baltaköy'ün ismi hakkında farklı tarihi görüşler mevcuttur. Asaf Gökbel ve Hikmet Şölen'in 1936 tarihli Aydın İli Tarihi adlı eserinde, yerleşimin adının Baltaköy (Baltalı) aşireti ile bağlantılı olduğu aktarılmaktadır. Bununla birlikte, bölgedeki kaynak kişiler köy halkının büyük bir kısmının Alaşehir'den gelen Farsak ve Narıncalı yörükleri olduğunu belirtmektedir. Bir diğer güçlü rivayete göre ise köyün adı, bölgede kabri bulunan ve ne zaman yaşadığı tam olarak bilinmeyen Baltalı Dede'den gelmektedir. Efsaneye göre Baltalı Dede, elindeki tek silahı olan baltası ve talebeleriyle birlikte düşmana karşı savaşırken şehit düşmüş; şehit olduğu yerden tatlı bir su kaynağı fışkırmış ve köy bu suyun etrafında kurulmuştur.
Milli Mücadele Dönemi ve Kahraman Kadınlar
Baltaköy, Türk tarihi açısından da kritik öneme sahip olaylara tanıklık etmiştir. I. Dünya Savaşı'nın ardından gerçekleşen Yunan işgali sırasında, 28-30 Haziran 1919 tarihlerinde vuku bulan Aydın Muharebeleri, köyün çok yakınında bulunan Köprübaşı mevkiinde yaşanmıştır. Bu zorlu süreçte Baltaköylü kadınlar büyük bir fedakarlık örneği sergilemiştir. Baltaköylü Arşın Teyze öncülüğünde örgütlenen köyün kadınları, evlerindeki tüm yiyecekleri cephedeki efelere ve askerlere taşıyarak Türk ordusunun moralini yükseltmiş ve bu vatanperver mücadele uğruna hayatlarını kaybetmişlerdir.
Ziyaret Edeceklere Önemli Detaylar
Aydın'ın Efeler ilçesinde yer alan Baltaköy, hem Baltalı Dede'nin kabri ve onunla bağdaştırılan tatlı su kaynağı rivayetiyle hem de Milli Mücadele kahramanı kadınların anısıyla tarihi bir öneme sahiptir. Bölgenin çevresini saran Azak, Baltaköy ve Karabelen tepeleri ise doğaseverler için eşsiz manzaralar sunmaktadır.